29 kwietnia przypada Dzień Męczeństwa Duchowieństwa Polskiego. Jest to upamiętnienie wyzwolenia niemieckiego obozu koncentracyjnego w Dachau. W tym roku mija 81 lat od tego wydarzenia. 

Obóz koncentracyjny w Dachau, utworzony w 1933 r., był jednym z pierwszych nazistowskich obozów i stał się miejscem szczególnego prześladowania duchowieństwa. Trafiło tam

ponad 2700 księży, z czego zdecydowaną większość stanowili Polacy. Wielu z nich zginęło z głodu, chorób, eksperymentów medycznych i nieludzkiego traktowania. Dla Kościoła w Polsce Dachau pozostaje symbolem męczeństwa i wierności aż do końca.

Dachau był głównym obozem dla duchowieństwa. W nieludzkich warunkach więziono tam zakonników, diakonów i biskupów. 29 kwietnia 1945 roku wojska amerykańskie wyzwoliły niemiecki obóz koncentracyjny w Dachau. Na pamiątkę tego wydarzenia obchodzimy Dzień Męczeństwa Duchowieństwa Polskiego.

    – Biskup Ignacy Jeż, który był wnioskodawcą ustanowienia tego dnia pamięci męczeństwa polskiego, był także żyjącym świadkiem tego straszliwego czasu, był więźniem obozu koncentracyjnego w Dachau – podkreśla ks. dr Leszek Jażdżewski, dyrektor Archiwum Archidiecezji Gdańskiej.

Ks. dr Leszek Jażdżewski dodaje, że dla okupanta niemieckiego, jak i sowieckiego polscy duchowni byli największymi wrogami. W obozie w Dachu przetrzymywano, znęcano się i mordowano ich – mówi przewodniczący Kolegium IPN, prof. Wojciech Polak.

    – Tam przebywało ponad 2700 duchownych, z czego 1770 osób to byli Polacy – księża, zakonnicy, biskupi, diakoni, z których zamordowano – jeżeli chodzi o samych Polaków – 868 właśnie w Dachau; albo zmarło z wycieńczenia, albo zostało celowo zamordowanych. Wielu księży zostało zamordowanych także poza obozami koncentracyjnymi. Straty polskiego duchowieństwa były ogromne – zaznacza prof. Wojciech Polak.

Dzień Męczeństwa Duchowieństwa Polskiego przypomina także o modlitwie, jaką polscy duchowni zanosili do Boga poprzez wstawiennictwo św. Józefa.

    – Złożyli oni bowiem ślub, że będą modlić się do św. Józefa, prosząc o uratowanie życia. I kiedy ta nowenna miała się ku końcowi, 29 kwietnia niemiecki obóz koncentracyjny został wyzwolony, a duchowni polscy przypisywali to właśnie wstawiennictwu św. Józefa – zauważa ks. dr Leszek Jażdżewski.

To dziękczynienie trwa aż do dziś. W sanktuarium św. Józefa w Kaliszu odbywają się coroczne uroczystości upamiętniające duchownych męczenników. W tym dniu warto pochylić się nie tylko nad ofiarami niemieckiego barbarzyństwa, ale także nad tymi, którzy zginęli z rąk komunistycznego reżimu – jak ks. Jerzy Popiełuszko, ks. abp Antoni Baraniak czy ks. Franciszek Blachnicki. Niestety – jak zaznacza prof. Wojciech Polak – męczeństwo księży wciąż trwa.

    – Ksiądz Michał Olszewski, który kilka miesięcy spędził w strasznych warunkach w więzieniu, dlatego że budował ośrodek dla ludzi skrzywdzonych, dla ludzi, którzy stali się ofiarami przestępstw. Widać więc, że to nie jest sprawa zamknięta. Wielu kapłanów zdaje sobie sprawę z tego, iż może zaistnieć taka sytuacja, że może ich czekać męczeństwo czy ofiara – mówi prof. Wojciech Polak.

Dzień Męczeństwa Duchowieństwa Polskiego obchodzony jest od 2002 roku, decyzją Konferencji Episkopatu Polski.

Leon XIV do Polaków: pamiętajcie o męczennikach z Dachau 

W rocznicę wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego w Dachau Papież skierował do Polaków mocne wezwanie do pamięci i modlitwy za męczenników XX wieku. Podkreślił, że ich świadectwo pozostaje aktualne i potrzebne także dziś, zwłaszcza dla młodego pokolenia.

W pozdrowieniu skierowanym do Polaków papież przypomniał, że w Polsce dzień ten obchodzony jest jako Dzień Męczeństwa Duchowieństwa Polskiego w czasie II wojny światowej. Zachęcił wiernych, by nie zapominali o tych, którzy oddali życie w czasach totalitaryzmów. „Przyzywajcie wstawiennictwa biskupów, kapłanów i kleryków – męczenników totalitaryzmów XX wieku”, powiedział. Podkreślił, że ich świadectwo może być dziś źródłem duchowej siły i inspiracją do wierności Ewangelii.

Tłumy Polaków na audiencji

W audiencji papieskiej uczestniczyło około tysiąca zgłoszonych pielgrzymów z Polski, którzy przybyli w zorganizowanych grupach, m.in. z Gniezna, Sieradza oraz różnych miejscowości archidiecezji katowickiej. Obecni byli parafianie z Włocławka, Tarnobrzega, Lanckorony, Łagowa, Radomia, Pewli Wielkiej oraz ze Szczecina, a także Siostry Miłosierdzia św. Karola Boromeusza z Trzebnicy.

Na spotkaniu nie zabrakło także przedstawicieli Stowarzyszenia Rodzin Zastępczych, wychowanków Specjalnego Ośrodka Wychowawczego „Dom dla Chłopców” im. św. Stanisława Kostki w Częstochowie, młodzieży z Bodzanowa koło Wieliczki, a także funkcjonariuszy Zakładu Karnego nr 1 we Wrocławiu.

Polskę reprezentowały również zespoły i chóry, w tym Zespół Pieśni i Tańca „Rzeszowiacy” z Mielca oraz „Chór św. Wojciecha” z parafii pw. Chrystusa Króla oraz Zwiastowania NMP z Rawicza, a także liczni pielgrzymi indywidualni z kraju i zagranicy.

Pełna treść papieskiego pozdrowienia:

„Serdecznie pozdrawiam Polaków. Dziś, w rocznicę wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu w Dachau, obchodzicie Dzień Męczeństwa Duchowieństwa Polskiego w czasie II wojny światowej. Przyzywajcie wstawiennictwa biskupów, kapłanów i kleryków – męczenników totalitaryzmów XX wieku. Niech orędują szczególnie za młodymi, by odważnie odpowiadali na Boże wezwanie. Wszystkich was błogosławię!”

za:opoka.org.pl/News/Swiat/2026/leon-xiv-do-polakow-pamietajcie-o-meczennikach-z-dachau