W Pałacu Prezydenckim po godz. 17.00 w czwartek rozpoczęła się Rada Bezpieczeństwa Narodowego zwołana przez Prezydenta Karola Nawrockiego. Tematem spotkania jest bezpieczeństwo państwa w obliczu wydarzeń z 10 września – naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej.

W czasie przemówienia otwierającego posiedzenie Prezydent RP podkreślił, że od czterech lat Polska narażana jest na ataki hybrydowe. Odbywa się to zarówno poprzez szturmowanie naszej wschodniej granicy, destabilizowanie sytuacji na Morzu Bałtyckim i naruszanie przestrzeni powietrznej oraz dezinformację w przestrzeni publicznej.

    – Atak rosyjskich dronów z 10 września 2025 roku był, jak państwo doskonale wiecie – to już wie także opinia publiczna – testem, który zafundowała nam Federacja Rosyjska– zaznaczył Karol Nawrocki.

Zdaniem Prezydenta RP test miał dotyczyć odporności polskiego społeczeństwa, stabilności urzędów politycznych, ale także zdolności sojuszniczych i umiejętności reagowania.

    – Odnoszę głębokie wrażenie, że ten test (…) jako Polska zdaliśmy. Natomiast jest też wiele rzeczy, które powinniśmy wykonać w zakresie szczególnie bezpieczeństwa i obrony Polski i ta Rada ma właśnie służyć tego typu rozwiązaniom – przekonywał.

Prezydent Karol Nawrocki zwrócił uwagę, że podstawowym obowiązkiem polskich władz jest przede wszystkim zapewnienie ochrony ludności cywilnej.

     – I to także się stało – procedury zadziałały i było to możliwe przede wszystkim dzięki naszej kadrze dowódczej Wojska Polskiego – wskazał.

Relacjonując przebieg wczorajszych działań Karol Nawrocki podkreślił, że pozostawał w stałym kontakcie zarówno z przedstawicielami polskich władz, dowództwem Wojska Polskiego, sojusznikami, jak i Sekretarzem Generalnym NATO Markiem Rutte.

Dodał również, że zdaliśmy ten test jako wspólnota także dzięki „rozwadze i propaństwowej postawie opozycji w polskim parlamencie i gotowość – jeśli już to do konstruktywnej krytyki”, a nie do atakowania rządu i prezydenta.

    – Musimy wszyscy jako klasa polityczna (…) wyciągnąć konsekwencje z tego, co się zdarzyło i zadać sobie konkretne pytanie, co moglibyśmy zrobić lepiej, jak powinny wyglądać nasze dalsze działania w zakresie budowania odporności militarnej, ale też cywilnej państwa polskiego – stwierdził Prezydent RP.

W ocenie Karola Nawrockiego „musimy zwiększyć inwestycje w obronę powietrzną i w obronę przeciwrakietową, zarówno w zakup nowych systemów, jak i w rozwój krajowych technologii”. Zwrócił również uwagę na potrzebę wzmacniania odporności cywilnej.

    – Oczywiście obronność to nie jest tylko wojsko, ale to także sprawne systemy alarmowe, budowanie schronów, informowanie, szkolenia obywateli – dodał.

Jednocześnie wyraził satysfakcję, że Polska stale podnosi wydatki na obronność i zbliża się do osiągnięcia pułapu 5 proc. PKB na ten cel.

 Szef BBN po Radzie Bezpieczeństwa Narodowego: Rosyjski akt agresji zintegrował polską scenę polityczną

Po godzinie 20. - po blisko trzech godzinach rozmów - zakończyła się Rada Bezpieczeństwa Narodowego. Spotkanie najważniejszych osób w państwie dotyczyło wczorajszego, wielokrotnego, naruszenia przez rosyjskie drony polskiej przestrzeni powietrznej. Szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego, prof. Sławomir Cenckiewicz, podsumowując spotkanie, oznajmił, że zdarzenie "zintegrowało polską elitę polityczną".

    "Federacja Rosyjska jest największym wrogiem Polski i jedyny pozytyw, który z tego płynie - paradoksalnie - to to, że ta antypolska akcja, której dopuściła się Federacja Rosyjska w nocy z 9 na 10 września w jakiś sposób zintegrowała polską scenę polityczną, polską elitę polityczną, że mam wrażenie różnego typu spory - często bardzo agresywne - jeszcze w dniu poprzedzającym ten akt agresji, ten atak dronowy na Polskę, w zasadzie ustały w dużej mierze" – powiedział.

Prof. Cenckiewicz oznajmił, że "główne ośrodki władzy w Polsce w jeszcze lepszej atmosferze ze sobą rozmawiają w obliczu tych wszystkich zagrożeń".

- Mówię o tym dlatego, że dzisiejsze posiedzenie Rady Bezpieczeństwa Narodowego odbywało się właśnie w tak dobrej atmosferze, w rozszerzonym składzie - w tym sensie rozszerzonym składzie, że do tego formatu, powiedzmy prezydenckiego i rządowego, dołączyli przedstawiciele stronnictw politycznych, klubów parlamentarnych, kół poselskich również oczywiście przedstawiciele wojska, przedstawiciele Biura Bezpieczeństwa Narodowego i mogę powiedzieć, że ta atmosfera była dobra, że to była bardzo dobra dyskusja".

    "Były pytania, pewnie często niełatwe. Było wiele sprostowań, które odnosiły się do dezinformacji, które od kilkudziesięciu godzin zalewają polską infosferę. W tym te - można powiedzieć - sprostowania najważniejsze, czyli [...] kwestia tego, skąd te drony leciały, do kogo należały i kto dokonał tego wtargnięcia w polską przestrzeń powietrzną. Jak powiedziałem na samym początku - dokonała tego Federacja Rosyjska" – podkreślił.

Szef BBN ocenił, że "że po spotkaniu Rady Bezpieczeństwa Narodowego przedstawiciele tych wszystkich środowisk stronnictw, klubów parlamentarnych, którzy przecież są jakąś transmisją władzy do szerokich kręgów społecznych, na tyle wpłyną na polskie społeczeństwo, na tą infosferę, że tej dezinformacji rosyjskiej będzie po prostu znacznie mniej".

    "Tego bym sobie życzył jako efektu dzisiejszej posiedzenia Rady Bezpieczeństwa Narodowego –oznajmił.

Polska wzywa Radę Bezpieczeństwa ONZ. Odbędzie się nadzwyczajne posiedzenie

W odpowiedzi na kolejne naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej przez rosyjskie drony, Polska skierowała pilny wniosek o zwołanie nadzwyczajnego posiedzenia Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych. Jak poinformowało w czwartek Ministerstwo Spraw Zagranicznych, posiedzenie ma na celu międzynarodową reakcję na eskalację działań rosyjskich, które stanowią poważne naruszenie prawa międzynarodowego i bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa Polski oraz całej wschodniej flanki NATO.

W ostatnich dniach polskie Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych poinformowało o wykryciu i potwierdzeniu wielokrotnych naruszeń przestrzeni powietrznej Rzeczypospolitej przez bezzałogowe statki powietrzne, które przyleciały z terytorium Białorusi i Ukrainy w czasie trwających rosyjskich ataków rakietowych i dronowych na cele w zachodniej Ukrainie. Według oficjalnych danych, co najmniej 19 dronów wkroczyło nad terytorium Polski, z czego trzy zostały zestrzelone przez polskie systemy obrony przeciwlotniczej.

Znalezienie wraków 16 z nich na terenie województw lubelskiego i podkarpackiego potwierdziło skalę naruszenia, ale także bezpośrednie zagrożenie dla ludności cywilnej. Choć nie odnotowano ofiar w ludziach, pojawiły się doniesienia o uszkodzeniach infrastruktury cywilnej w wyniku eksplozji lub upadku elementów maszyn.

W obliczu tych wydarzeń Polska, jako państwo graniczne NATO i Unii Europejskiej, wystąpiła z formalnym wnioskiem do Sekretariatu ONZ o zwołanie pilnego posiedzenia Rady Bezpieczeństwa. Celem spotkania ma być nie tylko przedstawienie skali zagrożenia i potwierdzonych dowodów naruszeń, ale także wezwanie społeczności międzynarodowej do zdecydowanej reakcji.

— Naruszenie przestrzeni powietrznej Polski przez rosyjskie bezzałogowce to nie tylko atak na suwerenność naszego kraju, ale także test dla całej wspólnoty międzynarodowej — podkreślił w komunikacie rzecznik polskiego MSZ. — Nie możemy dłużej tolerować tej eskalacji działań hybrydowych. Oczekujemy solidarności i stanowczego potępienia tych aktów — dodał.

W związku z incydentem, premier Donald Tusk potwierdził, że Polska wystąpiła również do NATO o uruchomienie artykułu 4 Traktatu Północnoatlantyckiego, co oznacza formalne rozpoczęcie konsultacji sojuszniczych w przypadku zagrożenia integralności terytorialnej lub bezpieczeństwa państwa członkowskiego. Tusk zaznaczył, że reakcja sojuszników była natychmiastowa, a prezydent Karol Nawrocki przeprowadził konsultacje z prezydentem USA Donaldem Trumpem oraz sekretarzem generalnym NATO.

Zdaniem ekspertów ds. bezpieczeństwa, intensyfikacja takich incydentów jest częścią rosyjskiej strategii testowania odporności krajów NATO oraz ich gotowości obronnej. To kolejny element tzw. wojny hybrydowej, w której Rosja łączy działania militarne, cyberataki, dezinformację i prowokacje graniczne.

— To nie są przypadkowe wtargnięcia. To zorganizowana strategia presji psychologicznej i politycznej na Polskę i całą Europę Wschodnią — komentuje gen. rez. Roman Polko. — Moskwa chce sprawdzić, gdzie jest próg naszej cierpliwości i jak zareaguje wspólnota międzynarodowa — dodaje.

 Wiadomo, kiedy odbędzie się nadzwyczajne spotkanie Rady Bezpieczeństwa ONZ. Pierwsze na wniosek Polski

W piątek o godzinie 21 czasu polskiego odbędzie się nadzwyczajne spotkanie Rady Bezpieczeństwa ONZ. Po raz pierwszy zwołane ono zostanie w tym trybie na wniosek Polski. Spotkanie będzie dotyczyło ostatniego naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej przez rosyjskie drony.

Będzie to pierwsze posiedzenie Rady Bezpieczeństwa zwołane w trybie nadzwyczajnym na wniosek Polski. Polska wcześniej wielokrotnie była jednak współwnioskodawcą spotkań m.in. w sprawie Ukrainy. Wniosek Polski poparły państwa europejskie, a spotkanie zwołała Korea Południowa, która przewodniczy Radzie we wrześniu.

„10 września 2025 zapisze się w historii”. Polska uznaje rosyjski atak dronowy za akt agresji na państwo NATO

Rzecznik prezydenta RP, Rafał Leśkiewicz ocenił wydarzenia z nocy z 9 na 10 września jako pierwszy bezpośredni akt agresji Federacji Rosyjskiej na państwo członkowskie NATO. Podczas porannego wywiadu w RMF FM stwierdził wprost: „Wczoraj dużo się zmieniło. Po raz pierwszy kraj NATO został w taki sposób zaatakowany przez Federację Rosyjską. Wleciało kilkanaście dronów. Kilka z nich udało się zestrzelić”.

W wyniku zmasowanego ataku dronowego na Ukrainę, rosyjskie bezzałogowce naruszyły polską przestrzeń powietrzną. Systemy radiolokacyjne Wojska Polskiego oraz sojuszników natychmiast zareagowały, uruchamiając procedury neutralizacji zagrożeń. Z dostępnych danych wynika, że zestrzelono część obiektów, a szczątki aż 16 dronów odnaleziono na terytorium Polski.

— To był pierwszy przypadek w historii NATO, gdy nad jego terytorium zestrzelono dron, i to przez sojuszniczych pilotów z Holandii — podkreślił Leśkiewicz.

W godzinach wieczornych prezydent Karol Nawrocki odbył rozmowę z prezydentem USA Donaldem Trumpem. Jak zaznaczył rzecznik Leśkiewicz, Trump „potwierdził sojusznicze wsparcie” i zapewnił o „utrzymaniu kontyngentu amerykańskiego w Polsce”. Zdaniem Leśkiewicza były to „poważne, dyplomatyczne słowa” i ważny gest polityczny.

Zaskoczenie wywołał też lakoniczny wpis Trumpa na platformie X: „Here we go”. Co miał na myśli – nie wiadomo, ale według prezydenckiego rzecznika, istotniejsza była sama rozmowa i jej konkretne ustalenia.

Prezydent Nawrocki niezwłocznie zwołał Radę Bezpieczeństwa Narodowego. Jej skład obejmuje ministrów, liderów partii politycznych i szefów klubów parlamentarnych. – To nie jest moment na impulsywne reakcje. Trzeba zebrać dane, przeanalizować je, wyciągnąć odpowiedzialne wnioski – tłumaczył Leśkiewicz.

Dodatkowo, prezydent RP zaproponował uruchomienie konsultacji w ramach art. 4 Traktatu Północnoatlantyckiego. Premier Donald Tusk wyraził poparcie dla tej inicjatywy. – To dowód, że w obliczu zagrożenia potrafimy działać ponad podziałami – zaznaczył rzecznik.

Leśkiewicz nie miał wątpliwości co do symbolicznego znaczenia tego dnia. – Ta data będzie analizowana przez historyków. Trafi do podręczników jako moment, gdy NATO zostało zaatakowane przez Federację Rosyjską. To już nie teoria, to się wydarzyło – powiedział.

W kontekście doniesień o ostrzeżeniu ze strony Białorusi przed dronami, Leśkiewicz wykazał sceptycyzm. – To klasyczna 'maskirowka'. Białoruś nie mogła nie wiedzieć, że rosyjskie drony przelatują przez ich terytorium. To element wojny hybrydowej i dezinformacji – ocenił.

Jego zdaniem, wspólne ćwiczenia wojskowe Rosji i Białorusi oraz przekazywanie „ostrzeżeń” mają zmylić opinię publiczną i rozmyć odpowiedzialność za atak.

Rzecznik prezydenta RP podkreślił również, że choć atak był poważny, polskie i sojusznicze systemy obronne zadziałały. — To ważny sygnał dla Putina. Pokazaliśmy gotowość do obrony i skuteczność reakcji. Systemy zadziałały, spotkali się najważniejsi politycy, uruchomiono mechanizmy przewidziane w sytuacjach kryzysowych – wyliczał.

Leśkiewicz zauważył jednak, że pozostaje niepokój związany z tym, że nie wszystkie drony zostały odnalezione. Zgodnie z danymi Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, zlokalizowano dotąd szczątki 16 bezzałogowców, a łączna liczba obiektów przekraczających granicę miała wynieść 20.

Kończąc swoją wypowiedź, rzecznik przypomniał słowa prezydenta Nawrockiego, który w rozmowach z sojusznikami wielokrotnie podkreślał, że „Putinowi nie wolno ufać”. Federacja Rosyjska — jak zaznaczył — udowodniła, że nie zamierza respektować granic i suwerenności państw NATO.

— To nie może pozostać bez odpowiedzi. Sprawa ta będzie miała poważne konsekwencje militarne, dyplomatyczne i historyczne – zakończył Leśkiewicz.

 "Kwestia czasu, gdy rosyjskie drony będą nad Berlinem i Paryżem". Brudziński: Putina nie zatrzymają dyrdymały

"Jest tylko kwestią czasu, kiedy nad Berlinem, Paryżem, być może Strasburgiem pojawią się rosyjskie drony, a to, że pożytecznych idiotów Putina w tej izbie nie brakuje, byliśmy świadkami przez ostatnie dziesięciolecia" - ocenił w Parlamencie Europejskim Joachim Brudziński. Europoseł PiS stwierdził, że Zielonym Ładem i Mercosurem nie zatrzyma się Władimira Putina.

W Parlamencie Europejskim odbyła się dziś debata dotycząca wczorajszego celowego naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej przez rosyjskie drony. Wśród osób zabierających głos był polityk PiS, Joachim Brudziński. 

    Do społeczności międzynarodowej, w tym również do Parlamentu Europejskiego należy decyzja, czy nasza odpowiedź wobec moskiewskiego zbrodniarza będzie taka, o jakiej mówił Lech Kaczyński, czy pójdziemy drogą okrągłych słów, dyrdymałów, takich jak chociażby wczorajsze słowa w tym miejscu Ursuli von der Leyen dotyczące Zielonego Ładu, Mercosuru czy klimatycznego szaleństwa – stwierdził Brudziński.
"Tym Putina nie powstrzymamy" - dodał.

    Jest tylko kwestią czasu, kiedy nad Berlinem, Paryżem, być może Strasburgiem pojawią się rosyjskie drony, a to, że pożytecznych idiotów Putina w tej izbie nie brakuje, byliśmy świadkami przez ostatnie dziesięciolecia – ocenił Brudziński.

PAŻP: do 9 grudnia ograniczenie ruchu lotniczego we wschodniej części Polski

Od 10 września do 9 grudnia obowiązuje ograniczenie ruchu lotniczego we wschodniej części Polski wzdłuż granic Polski z Białorusią oraz Ukrainą - przekazała w komunikacie Polska Agencja Żeglugi Powietrznej (PAŻP).

Ograniczenie wprowadzono ze względów bezpieczeństwa państwa, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury w sprawie ograniczeń lotów na czas nie dłuższy niż trzy miesiące.

W komunikacie PAŻP podano, że na wniosek Dowództwa Operacyjnego Rodzajów Sił Zbrojnych od 10 września od godz. 22.00 do 9 grudnia do godz. 23.59 obowiązuje ograniczenie ruchu lotniczego we wschodniej części Polski w postaci strefy ograniczonej EP R129. 

Zgodnie z przedstawioną przez PAŻP grafiką, strefa EP R129 obejmuje całość granicy z Białorusią oraz Ukrainą.
Agencja podkreśliła, że od zachodu słońca do wschodu słońca obowiązuje całkowity zakaz lotów w strefie EP R129 z wyjątkiem wojskowych statków powietrznych. Ponadto w strefie obowiązuje całodobowy zakaz lotów cywilnych statków bezzałogowych.

Od wschodu słońca do zachodu słońca obowiązuje zakaz lotów w strefie EP R129 z wyjątkiem: załogowych statków powietrznych wykonujących loty po złożeniu planu lotu, wyposażonych w działający transponder pracujący w modzie A i C, lub w modzie S, utrzymujących ciągły nasłuch łączności fonicznej powietrze-ziemia z właściwym organem ATS oraz w razie konieczności nawiązujących dwukierunkową łączność na odpowiednim kanale łączności właściwego organu ATS; wojskowych statków powietrznych; wykonywanych na hasło GARDA, ALPHA SCRAMBLE; o statusie HEAD, STATE, SAR, HOSP, MEDEVAC, FFR.

W komunikacie zaznaczono, że po koordynacji z Dyżurną Służbą Operacyjną Centrum Operacji Powietrznych – Dowództwa Komponentu Powietrznego (DSO COP-DKP) pod numerem tel. 261 828 202, dopuszczone mogą być loty lotnictwa państwowego i lotniczego pogotowia ratunkowego oraz loty wykonywane w celu udzielania pomocy w przypadkach zagrożenia życia lub zdrowia ludzi lub zwierząt, „w tym w szczególności w czasie wystąpienia klęsk żywiołowych, katastrof, zagrożeń ekologicznych lub sytuacji awaryjnych”. Ponadto mogą być też dopuszczone loty związane z ochrona i kontrolą infrastruktury krytycznej.
PAŻP podkreśliła, że wlot statków powietrznych, niespełniających kryteriów wyłączenia, w aktywną strefę jest naruszeniem przepisów Prawa Lotniczego.

W nocy z wtorku na środę, w trakcie ataku Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, polska przestrzeń powietrzna została wielokrotnie naruszona przez drony. Uruchomiono procedury obronne. Polskie i sojusznicze systemy radiolokacyjne śledziły kilkanaście obiektów; w przypadku tych mogących stanowić zagrożenie zdecydowano o neutralizacji. Wojsko i służby poszukują szczątków maszyn. Zgodnie z ostatnimi danymi MSWiA, znaleziono dotychczas pozostałości 16 dronów. 

Rosyjska ofensywa propagandowa po ataku dronów na Polskę 

W noc ataku z 10 września rosyjska operacja nie skończyła się na niebie. Równolegle ruszyła lawina dezinformacji: „ukraińska prowokacja”, „bezradne NATO”, „śpiące państwo”. Analiza Portalu Republiki ujawnia główne tezy, cele i mechanikę tej ofensywy. 

Po dronach – trolle. Anatomia rosyjskiej operacji przeciw Polsce

Drugi front ataku dronowego został otwarty niemal równocześnie w infosferze. Kremlowski aparat propagandy natychmiast uruchomił zmasowaną kampanię dezinformacyjną, której celem było zasiać chaos informacyjny, panikę i wzajemne oskarżenia w polskim społeczeństwie. Tysiące fałszywych przekazów zaczęły zalewać media społecznościowe i fora internetowe, próbując przenieść odpowiedzialność za naruszenie polskiego nieba na kogoś innego niż Rosja oraz podważyć skuteczność działań polskiej armii i NATO. Był to przykład nowoczesnej wojny hybrydowej, w której rakiety i drony uderzają w cele fizyczne, a równolegle “fabryka trolli” atakuje umysły obywateli. Niestety, część polskich użytkowników Internetu dała się zwieść tym manipulacjom i mimowolnie je powielała. Poniżej analizujemy najważniejsze fake newsy i narracje propagandowe szerzone wokół ataku dronowego na Polskę, wskazując powtarzające się tezy, ich źródła oraz cele.

Drony nad Polską i lawina kłamstw Kremla

Atak rosyjskich dronów miał dwutorowy charakter – oprócz realnej prowokacji militarnej rozpoczęła się niemal równocześnie ofensywa dezinformacyjna w Internecie. Już kilka minut po pierwszych doniesieniach medialnych o incydencie, pod wpisami informacyjnymi na portalach społecznościowych zaroiło się od podejrzanie jednakowych komentarzy. W ciągu kilkunastu minut pod jednym z takich postów pojawiło się blisko 200 wpisów o bardzo podobnej treści. „Każdy normalny człowiek wie, że to ukraińskie drony, by nas wciągnąć w wojnę z Ruskimi” – powtarzali anonimowi użytkownicy. „Ewidentna ukraińska prowokacja przeprowadzona wspólnie z polskimi służbami specjalnymi” – pisał inny fałszywy profil. Wpisy te wprowadzały narrację, jakoby Ukraina umyślnie skierowała bezzałogowce na Polskę, chcąc sprowokować konflikt NATO z Rosją. Ich częstotliwość i jednorodność sugerowały zorganizowaną akcję typu bot/spam, koordynowaną przez rosyjskie służby w ramach operacji psychologicznej (PSYOPS).

Główne cele tej akcji ujawnił raport Europejskiego Kolektywu Analitycznego Res Futura Data House. Eksperci potwierdzili, że atak dronów natychmiast uruchomił skoordynowaną kampanię dezinformacyjną w polskich social mediach, mającą rozbić społeczną spójność, eskalować emocje i podważyć zaufanie do państwa oraz NATO. Analiza objęła 179 tysięcy publikacji, które w ciągu doby dotarły do około 118 milionów odbiorców w sieci – skala porażająca. Analitycy wskazali też pięć najpopularniejszych narracji pojawiających się w polskim Internecie po incydencie: na pierwszym miejscu (aż 32% komentarzy) dominowała teza “to prowokacja Ukrainy”, następnie “Rosja tylko testuje NATO” (28%), dalej “rząd jest nieudolny” (18%), “media kłamią/manipulują” (12%) oraz “NATO nas nie obroni” (10%). Już ten rozkład pokazuje główne kierunki, w jakich poszła kremlowska dezinformacja. W emocjonalnych wpisach dominował strach, złość, pogarda i sarkazm, a polska infosfera w ciągu paru godzin została zalana sprzecznymi wersjami wydarzeń, wrogimi komentarzami i teoriami spiskowymi.

Co istotne, identyczne w treści przekazy pojawiały się też w rosyjsko- i białoruskojęzycznych kanałach propagandowych, skierowanych na wewnętrzny użytek reżimu. To potwierdza, że mieliśmy do czynienia z koordynowanym atakiem informacyjnym z zewnątrz. Zidentyfikowano, że za zalewem plotek stoi Federacja Rosyjska i służby Białorusi, próbując wmówić Polakom alternatywną wersję wydarzeń. Wojsko Polskie przez media społecznościowe apelowało: “Bądźcie spokojni, ale czujni. Uwaga na dezinformację!”, wskazując na wysyp powtarzalnych komentarzy z fałszywych kont podważających skuteczność obrony kraju. Mimo tych ostrzeżeń, pierwsze godziny chaosu informacyjnego pokazały, jak podatny grunt mogą znaleźć rosyjskie kłamstwa nawet w Polsce – kraju frontowym, doskonale świadomym zagrożenia ze Wschodu.

„Ukraińska prowokacja” – zrzucanie winy na ofiarę

Najbardziej rozpowszechnionym fake newsem okazała się teza, że to Ukraina odpowiada za drony nad Polską. Ten motyw – w różnych wariantach – przewijał się od rosyjskich mediów, przez białoruskie kanały Telegram, aż po polskojęzyczne anonimowe konta na Facebooku i X. Narracja Kremla próbuje odwrócić role agresora i ofiary, sugerując jakoby to Kijów chciał wciągnąć Warszawę do wojny z Moskwą. Według tych teorii Ukraina celowo wystrzeliła drony w stronę Polski: albo żeby sprowokować starcie NATO-Rosja, albo rzekomo w akcie zemsty za deklarację prezydenta (Polski) Karola Nawrockiego, który wykluczył wysłanie polskich wojsk na Ukrainę. Niektórzy “komentatorzy” twierdzili wręcz, że drony to ukraińska inscenizacja mająca skompromitować Rosję – bo „przecież Rosja nie miałaby żadnego interesu w atakowaniu Polski”. Wszystkie te wersje łączy jeden przekaz: winna jest Ukraina, nie Rosja.

W polskim Internecie powielali go anonimowi użytkownicy, ale niestety także niektórzy politycy i publicyści znani z prorosyjskich ciągot. Już nad ranem 10 września Rafał Otoka-Frąckiewicz insynuował na X: „Jak dotąd wszystkie rosyjskie rakiety i drony, które spadły na Polskę, okazały się być ukraińskie. Ciekawe, kto tym razem próbuje nas wepchnąć do wojny. Pewnie znów Rosja” – szydził, sugerując niewiarygodność doniesień o winie Kremla. Jeszcze dalej poszedł Janusz Korwin-Mikke, pisząc wprost, że “to prowokacja made by Tusk”. W nagraniu opublikowanym w sieci poseł Korwin oświadczył: „Podejrzewam, że to są drony produkcji pana Tuska i Sikorskiego, którzy chcą robić histerię antyrosyjską”. Co więcej, dodał cynicznie: “No ale – nie wiadomo. Jeżeli to nie są nasze, to zestrzeliwać”. Takie wypowiedzi znakomicie wpisują się w linię Kremla, rozsiewając wobec własnego kraju oskarżenia o inscenizację zagrożenia.

W międzyczasie w komentarzach pod artykułami i postami informacyjnymi dosłownie zaroiło się od haseł obwiniających Ukrainę. „Każdy normalny wie, że to ukraińskie drony, by nas wciągnąć w wojnę” – pisało jedno z nowo założonych kont. Inne twierdziło: “Gdyby to byli Rosjanie, puściliby drony z Białorusi albo Kaliningradu. Te puścili Ukraińcy w tym samym momencie, gdy Rosjanie puścili drony na Ukrainę. Ukraińcy chcą wciągnąć Polskę do wojny. Wystarczy trochę pomyśleć”. Tego typu “analizy” anonimów były kopiowane dziesiątkami. Co charakterystyczne wiele z kont szerzących te treści założono dawno, ale dopiero teraz opublikowały pierwsze wpisy – typowy znak uśpionych wcześniej botów, aktywowanych na sygnał.



Rosyjska ofensywa propagandowa po ataku dronów na Polskę

W noc ataku z 10 września rosyjska operacja nie skończyła się na niebie. Równolegle ruszyła lawina dezinformacji: „ukraińska prowokacja”, „bezradne NATO”, „śpiące państwo”. Analiza Portalu Republiki ujawnia główne tezy, cele i mechanikę tej ofensywy.
ad

Po dronach – trolle. Anatomia rosyjskiej operacji przeciw Polsce

Drugi front ataku dronowego został otwarty niemal równocześnie w infosferze. Kremlowski aparat propagandy natychmiast uruchomił zmasowaną kampanię dezinformacyjną, której celem było zasiać chaos informacyjny, panikę i wzajemne oskarżenia w polskim społeczeństwie. Tysiące fałszywych przekazów zaczęły zalewać media społecznościowe i fora internetowe, próbując przenieść odpowiedzialność za naruszenie polskiego nieba na kogoś innego niż Rosja oraz podważyć skuteczność działań polskiej armii i NATO. Był to przykład nowoczesnej wojny hybrydowej, w której rakiety i drony uderzają w cele fizyczne, a równolegle “fabryka trolli” atakuje umysły obywateli. Niestety, część polskich użytkowników Internetu dała się zwieść tym manipulacjom i mimowolnie je powielała. Poniżej analizujemy najważniejsze fake newsy i narracje propagandowe szerzone wokół ataku dronowego na Polskę, wskazując powtarzające się tezy, ich źródła oraz cele.
Drony nad Polską i lawina kłamstw Kremla

Atak rosyjskich dronów miał dwutorowy charakter – oprócz realnej prowokacji militarnej rozpoczęła się niemal równocześnie ofensywa dezinformacyjna w Internecie. Już kilka minut po pierwszych doniesieniach medialnych o incydencie, pod wpisami informacyjnymi na portalach społecznościowych zaroiło się od podejrzanie jednakowych komentarzy. W ciągu kilkunastu minut pod jednym z takich postów pojawiło się blisko 200 wpisów o bardzo podobnej treści. „Każdy normalny człowiek wie, że to ukraińskie drony, by nas wciągnąć w wojnę z Ruskimi” – powtarzali anonimowi użytkownicy. „Ewidentna ukraińska prowokacja przeprowadzona wspólnie z polskimi służbami specjalnymi” – pisał inny fałszywy profil. Wpisy te wprowadzały narrację, jakoby Ukraina umyślnie skierowała bezzałogowce na Polskę, chcąc sprowokować konflikt NATO z Rosją. Ich częstotliwość i jednorodność sugerowały zorganizowaną akcję typu bot/spam, koordynowaną przez rosyjskie służby w ramach operacji psychologicznej (PSYOPS).

Główne cele tej akcji ujawnił raport Europejskiego Kolektywu Analitycznego Res Futura Data House. Eksperci potwierdzili, że atak dronów natychmiast uruchomił skoordynowaną kampanię dezinformacyjną w polskich social mediach, mającą rozbić społeczną spójność, eskalować emocje i podważyć zaufanie do państwa oraz NATO. Analiza objęła 179 tysięcy publikacji, które w ciągu doby dotarły do około 118 milionów odbiorców w sieci – skala porażająca. Analitycy wskazali też pięć najpopularniejszych narracji pojawiających się w polskim Internecie po incydencie: na pierwszym miejscu (aż 32% komentarzy) dominowała teza “to prowokacja Ukrainy”, następnie “Rosja tylko testuje NATO” (28%), dalej “rząd jest nieudolny” (18%), “media kłamią/manipulują” (12%) oraz “NATO nas nie obroni” (10%). Już ten rozkład pokazuje główne kierunki, w jakich poszła kremlowska dezinformacja. W emocjonalnych wpisach dominował strach, złość, pogarda i sarkazm, a polska infosfera w ciągu paru godzin została zalana sprzecznymi wersjami wydarzeń, wrogimi komentarzami i teoriami spiskowymi.

Co istotne, identyczne w treści przekazy pojawiały się też w rosyjsko- i białoruskojęzycznych kanałach propagandowych, skierowanych na wewnętrzny użytek reżimu. To potwierdza, że mieliśmy do czynienia z koordynowanym atakiem informacyjnym z zewnątrz. Zidentyfikowano, że za zalewem plotek stoi Federacja Rosyjska i służby Białorusi, próbując wmówić Polakom alternatywną wersję wydarzeń. Wojsko Polskie przez media społecznościowe apelowało: “Bądźcie spokojni, ale czujni. Uwaga na dezinformację!”, wskazując na wysyp powtarzalnych komentarzy z fałszywych kont podważających skuteczność obrony kraju. Mimo tych ostrzeżeń, pierwsze godziny chaosu informacyjnego pokazały, jak podatny grunt mogą znaleźć rosyjskie kłamstwa nawet w Polsce – kraju frontowym, doskonale świadomym zagrożenia ze Wschodu.
„Ukraińska prowokacja” – zrzucanie winy na ofiarę

Najbardziej rozpowszechnionym fake newsem okazała się teza, że to Ukraina odpowiada za drony nad Polską. Ten motyw – w różnych wariantach – przewijał się od rosyjskich mediów, przez białoruskie kanały Telegram, aż po polskojęzyczne anonimowe konta na Facebooku i X. Narracja Kremla próbuje odwrócić role agresora i ofiary, sugerując jakoby to Kijów chciał wciągnąć Warszawę do wojny z Moskwą. Według tych teorii Ukraina celowo wystrzeliła drony w stronę Polski: albo żeby sprowokować starcie NATO-Rosja, albo rzekomo w akcie zemsty za deklarację prezydenta (Polski) Karola Nawrockiego, który wykluczył wysłanie polskich wojsk na Ukrainę. Niektórzy “komentatorzy” twierdzili wręcz, że drony to ukraińska inscenizacja mająca skompromitować Rosję – bo „przecież Rosja nie miałaby żadnego interesu w atakowaniu Polski”. Wszystkie te wersje łączy jeden przekaz: winna jest Ukraina, nie Rosja.

W polskim Internecie powielali go anonimowi użytkownicy, ale niestety także niektórzy politycy i publicyści znani z prorosyjskich ciągot. Już nad ranem 10 września Rafał Otoka-Frąckiewicz insynuował na X: „Jak dotąd wszystkie rosyjskie rakiety i drony, które spadły na Polskę, okazały się być ukraińskie. Ciekawe, kto tym razem próbuje nas wepchnąć do wojny. Pewnie znów Rosja” – szydził, sugerując niewiarygodność doniesień o winie Kremla. Jeszcze dalej poszedł Janusz Korwin-Mikke, pisząc wprost, że “to prowokacja made by Tusk”. W nagraniu opublikowanym w sieci poseł Korwin oświadczył: „Podejrzewam, że to są drony produkcji pana Tuska i Sikorskiego, którzy chcą robić histerię antyrosyjską”. Co więcej, dodał cynicznie: “No ale – nie wiadomo. Jeżeli to nie są nasze, to zestrzeliwać”. Takie wypowiedzi znakomicie wpisują się w linię Kremla, rozsiewając wobec własnego kraju oskarżenia o inscenizację zagrożenia.

W międzyczasie w komentarzach pod artykułami i postami informacyjnymi dosłownie zaroiło się od haseł obwiniających Ukrainę. „Każdy normalny wie, że to ukraińskie drony, by nas wciągnąć w wojnę” – pisało jedno z nowo założonych kont. Inne twierdziło: “Gdyby to byli Rosjanie, puściliby drony z Białorusi albo Kaliningradu. Te puścili Ukraińcy w tym samym momencie, gdy Rosjanie puścili drony na Ukrainę. Ukraińcy chcą wciągnąć Polskę do wojny. Wystarczy trochę pomyśleć”. Tego typu “analizy” anonimów były kopiowane dziesiątkami. Co charakterystyczne wiele z kont szerzących te treści założono dawno, ale dopiero teraz opublikowały pierwsze wpisy – typowy znak uśpionych wcześniej botów, aktywowanych na sygnał.

Narracja o “ukraińskiej prowokacji” została szybko zdementowana przez polskie władze. Dowództwo Operacyjne RP oficjalnie stwierdziło, że nocne wydarzenia to element ataku Federacji Rosyjskiej na Ukrainę i bezprecedensowe naruszenie polskiej przestrzeni powietrznej przez rosyjskie drony – akt agresji realnie zagrażający Polakom. Premier Tusk oświadczył w Sejmie wprost: „Doszło do naruszenia przez dużą liczbę rosyjskich dronów. Mamy do czynienia najprawdopodobniej z prowokacją na dużą skalę”. Dodał, że po raz pierwszy część dronów nadleciała nad Polskę bezpośrednio z terytorium Białorusi – a więc nie były to żadne zbłąkane ukraińskie maszyny, tylko celowe działanie związane z aktywnością Rosji i jej sojuszników. Ta ostatnia informacja jest kluczowa: polski wywiad wykrył, że wiele dronów wleciało z Białorusi, co obala tezę o “przypadkowym” przedłużeniu lotu z Ukrainy. Mimo tych faktów kremlowska dezinformacja wciąż brnęła w swoje – ale zmieniała ton.

Podważanie obronności Polski i NATO

Drugim filarem rosyjskich narracji było podsycanie wątpliwości co do skuteczności polskiej obrony i wiarygodności NATO. Skoro drony przeleciały nad Polską, propaganda próbowała wykreować obraz “Polski bezbronnej wobec rosyjskich uderzeń”. Wpisy koordynowane przez trolle sugerowały, że nasze wojsko “całkowicie zawiodło”, pozwalając dronom przelecieć dziesiątki kilometrów w głąb kraju aż w okolice Zamościa. Podkreślano, że gdyby tylko Rosjanie chcieli, bez trudu trafiliby w strategiczne cele – np. centrum logistyczne w Rzeszowie – a nasza obrona przeciwlotnicza okazała się dziurawa. Co więcej, paradoksalnie te same przekazy określały polską reakcję jako “histerię” wywołaną rzekomo niegroźnym incydentem. Tak sprzeczna konstrukcja narracji miała ośmieszyć i zdyskredytować zarówno zdolności obronne Polski, jak i sposób reakcji władz – że niby krzyczą o wojnie, choć nic się nie stało, a jednocześnie faktycznie nie potrafią się obronić przed “powolnymi, tanimi dronami”.

W podobnym tonie pojawiały się komentarze, że “Państwo spało i nie ostrzegło ludzi”. Wskazywano, że komunikat RCB (Rządowego Centrum Bezpieczeństwa) o zagrożeniu wschodnich regionów przyszedł dopiero nad ranem, więc rzekomo rząd zbagatelizował niebezpieczeństwo. Hasła, że “media i władza śpią” przez wiele godzin, przewijały się w antyrządowych wpisach. To uderzenie w zaufanie obywateli: jeśli uwierzą, że państwo ich nie chroni ani nie informuje na czas, rodzi się chaos i strach – dokładnie o to chodziło agresorowi. Równolegle wmawiano Polakom, że wojsko nie jest gotowe do obrony kraju. Podawano manipulacyjnie, że “zestrzelono tylko dwa drony”, co ma dowodzić słabości armii. Kremlowskie źródła przemilczały fakt, że reszta dronów albo spadła po zakłóceniu, albo została unieszkodliwiona w inny sposób – liczył się przekaz o rzekomej nieudolności polskiej obrony.

Szczególnie niebezpieczna była narracja podważająca wiarygodność NATO. Kiedy pojawiły się informacje, że Polska rozważa zasięgnięcie konsultacji Sojuszu (art. 4), natychmiast trolle obwieściły, iż “Warszawa zrzuca odpowiedzialność na NATO, bo sama nie daje rady”. Sugestia, że potrzebujemy pomocy sojuszników, została przekuta w oskarżenie o nieudolność rządu i szukanie ratunku na zewnątrz. Innym motywem było podkreślanie, że pomimo użycia najlepszych systemów NATO (Patriot, myśliwce F-16 i F-35) nie udało się w pełni zatrzymać intruzów. Pojawił się przekaz, że “NATO wiedziało, ale nie zareagowało”, więc nie potraktowano tego incydentu jako ataku. Wskazywano, iż 6 do 10 dronów spokojnie wlatuje do Polski, a Sojusz jest bezradny – dopiero po fakcie wysłano polskie F-16, holenderskie F-35, włoskie samoloty rozpoznawcze i tankowce, czyli całą flotyllę powietrzną nad nasz kraj. Nawet Reuters cytowany przez rosyjskie media odnotował, że NATO nie uznało zdarzenia za akt agresji – i propagandyści rzucili się, by interpretować to jako słabość i brak determinacji Zachodu. Celem było zasianie nieufności do Sojuszu, przedstawienie go jako skłóconego i biernego, który w razie czego nas nie obroni. “NATO nas nie uratuje” – ten przekaz wybrzmiewał w wielu komentarzach (jak pokazuje statystyka Res Futura, była to piąta najpopularniejsza narracja, ~10% wpisów).

W efekcie rosyjska dezinformacja próbowała odwrócić sytuację psychologicznie: to nie Polska ma dowód na agresję Rosji, tylko niby Rosja “dowiodła”, że Polska i NATO to iluzja bezpieczeństwa. Tę samą linię widać było w rosyjskiej infosferze – tam według analityków top narracje to m.in. „polska OPL to fikcja” (21% komentarzy), „to ukraińska prowokacja” (17%), „NATO szuka pretekstu do eskalacji” (14%), „Polacy nie wiedzą, co robią” (11%) czy „Rosja testuje NATO i nikt nie reaguje” (9%). Przekaz dla rosyjskiego odbiorcy i sympatyków brzmiał więc: “patrzcie, Polska panikuje, NATO jest bezsilne, a nasze drony sieją postrach bez konsekwencji”. Trudno o bardziej przejrzysty przykład wojny informacyjnej, w której prowokacja militarna jest natychmiast wykorzystywana propagandowo do demoralizacji przeciwnika.

Od plotek po teorie spiskowe

Kolejnym elementem ataku dezinformacyjnego była fala plotek i fejków rozsiewanych po to, by wywołać panikę wśród ludności. W nocy z 9 na 10 września media społecznościowe zalały dramatyczne, lecz niezweryfikowane doniesienia: a to, że “coś spadło na Zamość”, a to o rzekomym dronie, który miał spaść w oddalonym o 300 km od granicy Ciechanowie. Pojawiły się też zmanipulowane zdjęcia i nagrania, które miały rzekomo ukazywać skutki tych zdarzeń. Przykładowo anonimowe konto na platformie X opublikowało informację, że “irański dron Shahed spadł na ulicy Śląskiej w Ciechanowie”, ilustrując to dwoma niewyraźnymi fotkami radiowozów na ogrodzonej taśmą ulicy. Choć internauci szybko zweryfikowali to jako fejka (żadne służby nie potwierdziły incydentu, a zdjęcia były niewyraźne i z innego miejsca), post zaczął żyć własnym życiem. Co gorsza różne anglojęzyczne profile bezrefleksyjnie powieliły te obrazki, raz twierdząc że to Ciechanów, kiedy indziej że to Zamość płonie. W sieci krążyło też nagranie pokazujące nocą płonący obiekt na ulicy, rzekomo dowód wybuchu drona. Władze samorządowe Zamościa musiały oficjalnie zdementować te pogłoski: „To nie Zamość. Miasto nie ucierpiało w żaden sposób w wyniku nocnego nalotu” – zapewnił rzecznik prezydenta Zamościa Jacek Bełz. Straż pożarna również nie odnotowała żadnego upadku drona w tym rejonie. Mimo to plotka zdążyła nastraszyć wiele osób, zanim ją zdementowano.



Rosyjska ofensywa propagandowa po ataku dronów na Polskę
po, kl
11-09-2025 20:00
5
Źródło: ilustracja własna

W noc ataku z 10 września rosyjska operacja nie skończyła się na niebie. Równolegle ruszyła lawina dezinformacji: „ukraińska prowokacja”, „bezradne NATO”, „śpiące państwo”. Analiza Portalu Republiki ujawnia główne tezy, cele i mechanikę tej ofensywy.
ad
Po dronach – trolle. Anatomia rosyjskiej operacji przeciw Polsce

Drugi front ataku dronowego został otwarty niemal równocześnie w infosferze. Kremlowski aparat propagandy natychmiast uruchomił zmasowaną kampanię dezinformacyjną, której celem było zasiać chaos informacyjny, panikę i wzajemne oskarżenia w polskim społeczeństwie. Tysiące fałszywych przekazów zaczęły zalewać media społecznościowe i fora internetowe, próbując przenieść odpowiedzialność za naruszenie polskiego nieba na kogoś innego niż Rosja oraz podważyć skuteczność działań polskiej armii i NATO. Był to przykład nowoczesnej wojny hybrydowej, w której rakiety i drony uderzają w cele fizyczne, a równolegle “fabryka trolli” atakuje umysły obywateli. Niestety, część polskich użytkowników Internetu dała się zwieść tym manipulacjom i mimowolnie je powielała. Poniżej analizujemy najważniejsze fake newsy i narracje propagandowe szerzone wokół ataku dronowego na Polskę, wskazując powtarzające się tezy, ich źródła oraz cele.
Drony nad Polską i lawina kłamstw Kremla

Atak rosyjskich dronów miał dwutorowy charakter – oprócz realnej prowokacji militarnej rozpoczęła się niemal równocześnie ofensywa dezinformacyjna w Internecie. Już kilka minut po pierwszych doniesieniach medialnych o incydencie, pod wpisami informacyjnymi na portalach społecznościowych zaroiło się od podejrzanie jednakowych komentarzy. W ciągu kilkunastu minut pod jednym z takich postów pojawiło się blisko 200 wpisów o bardzo podobnej treści. „Każdy normalny człowiek wie, że to ukraińskie drony, by nas wciągnąć w wojnę z Ruskimi” – powtarzali anonimowi użytkownicy. „Ewidentna ukraińska prowokacja przeprowadzona wspólnie z polskimi służbami specjalnymi” – pisał inny fałszywy profil. Wpisy te wprowadzały narrację, jakoby Ukraina umyślnie skierowała bezzałogowce na Polskę, chcąc sprowokować konflikt NATO z Rosją. Ich częstotliwość i jednorodność sugerowały zorganizowaną akcję typu bot/spam, koordynowaną przez rosyjskie służby w ramach operacji psychologicznej (PSYOPS).

Główne cele tej akcji ujawnił raport Europejskiego Kolektywu Analitycznego Res Futura Data House. Eksperci potwierdzili, że atak dronów natychmiast uruchomił skoordynowaną kampanię dezinformacyjną w polskich social mediach, mającą rozbić społeczną spójność, eskalować emocje i podważyć zaufanie do państwa oraz NATO. Analiza objęła 179 tysięcy publikacji, które w ciągu doby dotarły do około 118 milionów odbiorców w sieci – skala porażająca. Analitycy wskazali też pięć najpopularniejszych narracji pojawiających się w polskim Internecie po incydencie: na pierwszym miejscu (aż 32% komentarzy) dominowała teza “to prowokacja Ukrainy”, następnie “Rosja tylko testuje NATO” (28%), dalej “rząd jest nieudolny” (18%), “media kłamią/manipulują” (12%) oraz “NATO nas nie obroni” (10%). Już ten rozkład pokazuje główne kierunki, w jakich poszła kremlowska dezinformacja. W emocjonalnych wpisach dominował strach, złość, pogarda i sarkazm, a polska infosfera w ciągu paru godzin została zalana sprzecznymi wersjami wydarzeń, wrogimi komentarzami i teoriami spiskowymi.

Co istotne, identyczne w treści przekazy pojawiały się też w rosyjsko- i białoruskojęzycznych kanałach propagandowych, skierowanych na wewnętrzny użytek reżimu. To potwierdza, że mieliśmy do czynienia z koordynowanym atakiem informacyjnym z zewnątrz. Zidentyfikowano, że za zalewem plotek stoi Federacja Rosyjska i służby Białorusi, próbując wmówić Polakom alternatywną wersję wydarzeń. Wojsko Polskie przez media społecznościowe apelowało: “Bądźcie spokojni, ale czujni. Uwaga na dezinformację!”, wskazując na wysyp powtarzalnych komentarzy z fałszywych kont podważających skuteczność obrony kraju. Mimo tych ostrzeżeń, pierwsze godziny chaosu informacyjnego pokazały, jak podatny grunt mogą znaleźć rosyjskie kłamstwa nawet w Polsce – kraju frontowym, doskonale świadomym zagrożenia ze Wschodu.
„Ukraińska prowokacja” – zrzucanie winy na ofiarę

Najbardziej rozpowszechnionym fake newsem okazała się teza, że to Ukraina odpowiada za drony nad Polską. Ten motyw – w różnych wariantach – przewijał się od rosyjskich mediów, przez białoruskie kanały Telegram, aż po polskojęzyczne anonimowe konta na Facebooku i X. Narracja Kremla próbuje odwrócić role agresora i ofiary, sugerując jakoby to Kijów chciał wciągnąć Warszawę do wojny z Moskwą. Według tych teorii Ukraina celowo wystrzeliła drony w stronę Polski: albo żeby sprowokować starcie NATO-Rosja, albo rzekomo w akcie zemsty za deklarację prezydenta (Polski) Karola Nawrockiego, który wykluczył wysłanie polskich wojsk na Ukrainę. Niektórzy “komentatorzy” twierdzili wręcz, że drony to ukraińska inscenizacja mająca skompromitować Rosję – bo „przecież Rosja nie miałaby żadnego interesu w atakowaniu Polski”. Wszystkie te wersje łączy jeden przekaz: winna jest Ukraina, nie Rosja.

W polskim Internecie powielali go anonimowi użytkownicy, ale niestety także niektórzy politycy i publicyści znani z prorosyjskich ciągot. Już nad ranem 10 września Rafał Otoka-Frąckiewicz insynuował na X: „Jak dotąd wszystkie rosyjskie rakiety i drony, które spadły na Polskę, okazały się być ukraińskie. Ciekawe, kto tym razem próbuje nas wepchnąć do wojny. Pewnie znów Rosja” – szydził, sugerując niewiarygodność doniesień o winie Kremla. Jeszcze dalej poszedł Janusz Korwin-Mikke, pisząc wprost, że “to prowokacja made by Tusk”. W nagraniu opublikowanym w sieci poseł Korwin oświadczył: „Podejrzewam, że to są drony produkcji pana Tuska i Sikorskiego, którzy chcą robić histerię antyrosyjską”. Co więcej, dodał cynicznie: “No ale – nie wiadomo. Jeżeli to nie są nasze, to zestrzeliwać”. Takie wypowiedzi znakomicie wpisują się w linię Kremla, rozsiewając wobec własnego kraju oskarżenia o inscenizację zagrożenia.

W międzyczasie w komentarzach pod artykułami i postami informacyjnymi dosłownie zaroiło się od haseł obwiniających Ukrainę. „Każdy normalny wie, że to ukraińskie drony, by nas wciągnąć w wojnę” – pisało jedno z nowo założonych kont. Inne twierdziło: “Gdyby to byli Rosjanie, puściliby drony z Białorusi albo Kaliningradu. Te puścili Ukraińcy w tym samym momencie, gdy Rosjanie puścili drony na Ukrainę. Ukraińcy chcą wciągnąć Polskę do wojny. Wystarczy trochę pomyśleć”. Tego typu “analizy” anonimów były kopiowane dziesiątkami. Co charakterystyczne wiele z kont szerzących te treści założono dawno, ale dopiero teraz opublikowały pierwsze wpisy – typowy znak uśpionych wcześniej botów, aktywowanych na sygnał.

Narracja o “ukraińskiej prowokacji” została szybko zdementowana przez polskie władze. Dowództwo Operacyjne RP oficjalnie stwierdziło, że nocne wydarzenia to element ataku Federacji Rosyjskiej na Ukrainę i bezprecedensowe naruszenie polskiej przestrzeni powietrznej przez rosyjskie drony – akt agresji realnie zagrażający Polakom. Premier Tusk oświadczył w Sejmie wprost: „Doszło do naruszenia przez dużą liczbę rosyjskich dronów. Mamy do czynienia najprawdopodobniej z prowokacją na dużą skalę”. Dodał, że po raz pierwszy część dronów nadleciała nad Polskę bezpośrednio z terytorium Białorusi – a więc nie były to żadne zbłąkane ukraińskie maszyny, tylko celowe działanie związane z aktywnością Rosji i jej sojuszników. Ta ostatnia informacja jest kluczowa: polski wywiad wykrył, że wiele dronów wleciało z Białorusi, co obala tezę o “przypadkowym” przedłużeniu lotu z Ukrainy. Mimo tych faktów kremlowska dezinformacja wciąż brnęła w swoje – ale zmieniała ton.
Podważanie obronności Polski i NATO

Drugim filarem rosyjskich narracji było podsycanie wątpliwości co do skuteczności polskiej obrony i wiarygodności NATO. Skoro drony przeleciały nad Polską, propaganda próbowała wykreować obraz “Polski bezbronnej wobec rosyjskich uderzeń”. Wpisy koordynowane przez trolle sugerowały, że nasze wojsko “całkowicie zawiodło”, pozwalając dronom przelecieć dziesiątki kilometrów w głąb kraju aż w okolice Zamościa. Podkreślano, że gdyby tylko Rosjanie chcieli, bez trudu trafiliby w strategiczne cele – np. centrum logistyczne w Rzeszowie – a nasza obrona przeciwlotnicza okazała się dziurawa. Co więcej, paradoksalnie te same przekazy określały polską reakcję jako “histerię” wywołaną rzekomo niegroźnym incydentem. Tak sprzeczna konstrukcja narracji miała ośmieszyć i zdyskredytować zarówno zdolności obronne Polski, jak i sposób reakcji władz – że niby krzyczą o wojnie, choć nic się nie stało, a jednocześnie faktycznie nie potrafią się obronić przed “powolnymi, tanimi dronami”.

W podobnym tonie pojawiały się komentarze, że “Państwo spało i nie ostrzegło ludzi”. Wskazywano, że komunikat RCB (Rządowego Centrum Bezpieczeństwa) o zagrożeniu wschodnich regionów przyszedł dopiero nad ranem, więc rzekomo rząd zbagatelizował niebezpieczeństwo. Hasła, że “media i władza śpią” przez wiele godzin, przewijały się w antyrządowych wpisach. To uderzenie w zaufanie obywateli: jeśli uwierzą, że państwo ich nie chroni ani nie informuje na czas, rodzi się chaos i strach – dokładnie o to chodziło agresorowi. Równolegle wmawiano Polakom, że wojsko nie jest gotowe do obrony kraju. Podawano manipulacyjnie, że “zestrzelono tylko dwa drony”, co ma dowodzić słabości armii. Kremlowskie źródła przemilczały fakt, że reszta dronów albo spadła po zakłóceniu, albo została unieszkodliwiona w inny sposób – liczył się przekaz o rzekomej nieudolności polskiej obrony.

Szczególnie niebezpieczna była narracja podważająca wiarygodność NATO. Kiedy pojawiły się informacje, że Polska rozważa zasięgnięcie konsultacji Sojuszu (art. 4), natychmiast trolle obwieściły, iż “Warszawa zrzuca odpowiedzialność na NATO, bo sama nie daje rady”. Sugestia, że potrzebujemy pomocy sojuszników, została przekuta w oskarżenie o nieudolność rządu i szukanie ratunku na zewnątrz. Innym motywem było podkreślanie, że pomimo użycia najlepszych systemów NATO (Patriot, myśliwce F-16 i F-35) nie udało się w pełni zatrzymać intruzów. Pojawił się przekaz, że “NATO wiedziało, ale nie zareagowało”, więc nie potraktowano tego incydentu jako ataku. Wskazywano, iż 6 do 10 dronów spokojnie wlatuje do Polski, a Sojusz jest bezradny – dopiero po fakcie wysłano polskie F-16, holenderskie F-35, włoskie samoloty rozpoznawcze i tankowce, czyli całą flotyllę powietrzną nad nasz kraj. Nawet Reuters cytowany przez rosyjskie media odnotował, że NATO nie uznało zdarzenia za akt agresji – i propagandyści rzucili się, by interpretować to jako słabość i brak determinacji Zachodu. Celem było zasianie nieufności do Sojuszu, przedstawienie go jako skłóconego i biernego, który w razie czego nas nie obroni. “NATO nas nie uratuje” – ten przekaz wybrzmiewał w wielu komentarzach (jak pokazuje statystyka Res Futura, była to piąta najpopularniejsza narracja, ~10% wpisów).

W efekcie rosyjska dezinformacja próbowała odwrócić sytuację psychologicznie: to nie Polska ma dowód na agresję Rosji, tylko niby Rosja “dowiodła”, że Polska i NATO to iluzja bezpieczeństwa. Tę samą linię widać było w rosyjskiej infosferze – tam według analityków top narracje to m.in. „polska OPL to fikcja” (21% komentarzy), „to ukraińska prowokacja” (17%), „NATO szuka pretekstu do eskalacji” (14%), „Polacy nie wiedzą, co robią” (11%) czy „Rosja testuje NATO i nikt nie reaguje” (9%). Przekaz dla rosyjskiego odbiorcy i sympatyków brzmiał więc: “patrzcie, Polska panikuje, NATO jest bezsilne, a nasze drony sieją postrach bez konsekwencji”. Trudno o bardziej przejrzysty przykład wojny informacyjnej, w której prowokacja militarna jest natychmiast wykorzystywana propagandowo do demoralizacji przeciwnika.
Od plotek po teorie spiskowe

Kolejnym elementem ataku dezinformacyjnego była fala plotek i fejków rozsiewanych po to, by wywołać panikę wśród ludności. W nocy z 9 na 10 września media społecznościowe zalały dramatyczne, lecz niezweryfikowane doniesienia: a to, że “coś spadło na Zamość”, a to o rzekomym dronie, który miał spaść w oddalonym o 300 km od granicy Ciechanowie. Pojawiły się też zmanipulowane zdjęcia i nagrania, które miały rzekomo ukazywać skutki tych zdarzeń. Przykładowo anonimowe konto na platformie X opublikowało informację, że “irański dron Shahed spadł na ulicy Śląskiej w Ciechanowie”, ilustrując to dwoma niewyraźnymi fotkami radiowozów na ogrodzonej taśmą ulicy. Choć internauci szybko zweryfikowali to jako fejka (żadne służby nie potwierdziły incydentu, a zdjęcia były niewyraźne i z innego miejsca), post zaczął żyć własnym życiem. Co gorsza różne anglojęzyczne profile bezrefleksyjnie powieliły te obrazki, raz twierdząc że to Ciechanów, kiedy indziej że to Zamość płonie. W sieci krążyło też nagranie pokazujące nocą płonący obiekt na ulicy, rzekomo dowód wybuchu drona. Władze samorządowe Zamościa musiały oficjalnie zdementować te pogłoski: „To nie Zamość. Miasto nie ucierpiało w żaden sposób w wyniku nocnego nalotu” – zapewnił rzecznik prezydenta Zamościa Jacek Bełz. Straż pożarna również nie odnotowała żadnego upadku drona w tym rejonie. Mimo to plotka zdążyła nastraszyć wiele osób, zanim ją zdementowano.

Inny rodzaj fejka dotyczył rzekomej możliwości śledzenia dronów na aplikacjach lotniczych. Wiele osób nerwowo obserwowało w tym czasie Flightradar24 i inne trackery ruchu lotniczego, śledząc zamknięcie przestrzeni nad częścią kraju. Ktoś spreparował zrzut ekranu z Flightradar24, dodając do mapy ikony czterech dronów nad wschodnią Polską, i podpisał: „Na Flightradar można teraz zobaczyć nie tylko samoloty, ale i Shahedy w Polsce”. Obrazek szybko się rozszedł, także na ukraińskich kontach, wzbudzając sensację. Jednak administracja Flightradar24 zareagowała natychmiast, stanowczo dementując: to fałszywka, żadne drony nie są śledzone przez tę aplikację (bo nie mają transponderów ADS-B). Ten epizod pokazuje, że rosyjska dezinformacja stara się wykorzystać techniczny brak wiedzy części odbiorców i uwiarygadniać swoje kłamstwa pseudo-dowodami (jak fejkowe mapy czy zdjęcia).

Najgroźniejsze były jednak pełnokrwiste teorie spiskowe, jakie zaczęły wyrastać na gruncie tych wydarzeń. Na radykalnych, antysystemowych grupach internetowych pojawiła się narracja, że cała akcja z dronami to starannie zaplanowana “ustawka” władz – fałszywy alarm wojenny mający zastraszyć społeczeństwo i odwrócić uwagę od innych tematów. Niektórzy “niezależni myśliciele” bredzili, że to kolejny sezon globalnego serialu po pandemii: “najpierw była plandemia, potem wojna na Ukrainie, a teraz wymyślili nam drony, żeby trzymać ludzi w strachu”. Według nich prawdziwym zagrożeniem nie jest Rosja, tylko nasze własne państwo, media i koncerny, które rzekomo pociągają za sznurki w celu kontrolowania społeczeństwa. Jeden z takich “analizatorów” posunął się do stwierdzenia, że decyzje o obronie Polski zapadają nie w Warszawie, lecz “w Waszyngtonie i Tel Awiwie”, a komunikaty o dronach to tylko „skrypt narracyjny pisany pod dyktando”. Trudno o bardziej jaskrawy przykład zbieżności skrajnej prorosyjskiej propagandy z językiem teorii spiskowych (gdzie tradycyjnie winni są Żydzi, USA itp.). Takie treści uderzały we wszelkie autorytety – rząd, wojsko, NATO, media głównego nurtu – głosząc, że wszystko jest kłamstwem i intrygą elit, a Rosja to rzekomo “niewinny aktor” w tej grze. Choć brzmi to absurdalnie, niestety znalazło pewną publikę wśród osób już wcześniej podatnych na dezinformację. Służby odnotowały np. pojawienie się postów wieszczących początek III wojny światowej, masowe ataki na polskie miasta, powołujących się na “źródła z Telegramu” – oczywiście wyssane z palca. Tak skrajne treści często są rozprzestrzeniane przez zwykłych użytkowników w dobrej wierze – przestraszonych i zdezorientowanych – którzy nieświadomie stają się przekaźnikami paniki i rosyjskich kłamstw.



Rosyjska ofensywa propagandowa po ataku dronów na Polskę

W noc ataku z 10 września rosyjska operacja nie skończyła się na niebie. Równolegle ruszyła lawina dezinformacji: „ukraińska prowokacja”, „bezradne NATO”, „śpiące państwo”. Analiza Portalu Republiki ujawnia główne tezy, cele i mechanikę tej ofensywy.
ad
Po dronach – trolle. Anatomia rosyjskiej operacji przeciw Polsce

Drugi front ataku dronowego został otwarty niemal równocześnie w infosferze. Kremlowski aparat propagandy natychmiast uruchomił zmasowaną kampanię dezinformacyjną, której celem było zasiać chaos informacyjny, panikę i wzajemne oskarżenia w polskim społeczeństwie. Tysiące fałszywych przekazów zaczęły zalewać media społecznościowe i fora internetowe, próbując przenieść odpowiedzialność za naruszenie polskiego nieba na kogoś innego niż Rosja oraz podważyć skuteczność działań polskiej armii i NATO. Był to przykład nowoczesnej wojny hybrydowej, w której rakiety i drony uderzają w cele fizyczne, a równolegle “fabryka trolli” atakuje umysły obywateli. Niestety, część polskich użytkowników Internetu dała się zwieść tym manipulacjom i mimowolnie je powielała. Poniżej analizujemy najważniejsze fake newsy i narracje propagandowe szerzone wokół ataku dronowego na Polskę, wskazując powtarzające się tezy, ich źródła oraz cele.

Drony nad Polską i lawina kłamstw Kremla

Atak rosyjskich dronów miał dwutorowy charakter – oprócz realnej prowokacji militarnej rozpoczęła się niemal równocześnie ofensywa dezinformacyjna w Internecie. Już kilka minut po pierwszych doniesieniach medialnych o incydencie, pod wpisami informacyjnymi na portalach społecznościowych zaroiło się od podejrzanie jednakowych komentarzy. W ciągu kilkunastu minut pod jednym z takich postów pojawiło się blisko 200 wpisów o bardzo podobnej treści. „Każdy normalny człowiek wie, że to ukraińskie drony, by nas wciągnąć w wojnę z Ruskimi” – powtarzali anonimowi użytkownicy. „Ewidentna ukraińska prowokacja przeprowadzona wspólnie z polskimi służbami specjalnymi” – pisał inny fałszywy profil. Wpisy te wprowadzały narrację, jakoby Ukraina umyślnie skierowała bezzałogowce na Polskę, chcąc sprowokować konflikt NATO z Rosją. Ich częstotliwość i jednorodność sugerowały zorganizowaną akcję typu bot/spam, koordynowaną przez rosyjskie służby w ramach operacji psychologicznej (PSYOPS).

Główne cele tej akcji ujawnił raport Europejskiego Kolektywu Analitycznego Res Futura Data House. Eksperci potwierdzili, że atak dronów natychmiast uruchomił skoordynowaną kampanię dezinformacyjną w polskich social mediach, mającą rozbić społeczną spójność, eskalować emocje i podważyć zaufanie do państwa oraz NATO. Analiza objęła 179 tysięcy publikacji, które w ciągu doby dotarły do około 118 milionów odbiorców w sieci – skala porażająca. Analitycy wskazali też pięć najpopularniejszych narracji pojawiających się w polskim Internecie po incydencie: na pierwszym miejscu (aż 32% komentarzy) dominowała teza “to prowokacja Ukrainy”, następnie “Rosja tylko testuje NATO” (28%), dalej “rząd jest nieudolny” (18%), “media kłamią/manipulują” (12%) oraz “NATO nas nie obroni” (10%). Już ten rozkład pokazuje główne kierunki, w jakich poszła kremlowska dezinformacja. W emocjonalnych wpisach dominował strach, złość, pogarda i sarkazm, a polska infosfera w ciągu paru godzin została zalana sprzecznymi wersjami wydarzeń, wrogimi komentarzami i teoriami spiskowymi.

Co istotne, identyczne w treści przekazy pojawiały się też w rosyjsko- i białoruskojęzycznych kanałach propagandowych, skierowanych na wewnętrzny użytek reżimu. To potwierdza, że mieliśmy do czynienia z koordynowanym atakiem informacyjnym z zewnątrz. Zidentyfikowano, że za zalewem plotek stoi Federacja Rosyjska i służby Białorusi, próbując wmówić Polakom alternatywną wersję wydarzeń. Wojsko Polskie przez media społecznościowe apelowało: “Bądźcie spokojni, ale czujni. Uwaga na dezinformację!”, wskazując na wysyp powtarzalnych komentarzy z fałszywych kont podważających skuteczność obrony kraju. Mimo tych ostrzeżeń, pierwsze godziny chaosu informacyjnego pokazały, jak podatny grunt mogą znaleźć rosyjskie kłamstwa nawet w Polsce – kraju frontowym, doskonale świadomym zagrożenia ze Wschodu.

„Ukraińska prowokacja” – zrzucanie winy na ofiarę

Najbardziej rozpowszechnionym fake newsem okazała się teza, że to Ukraina odpowiada za drony nad Polską. Ten motyw – w różnych wariantach – przewijał się od rosyjskich mediów, przez białoruskie kanały Telegram, aż po polskojęzyczne anonimowe konta na Facebooku i X. Narracja Kremla próbuje odwrócić role agresora i ofiary, sugerując jakoby to Kijów chciał wciągnąć Warszawę do wojny z Moskwą. Według tych teorii Ukraina celowo wystrzeliła drony w stronę Polski: albo żeby sprowokować starcie NATO-Rosja, albo rzekomo w akcie zemsty za deklarację prezydenta (Polski) Karola Nawrockiego, który wykluczył wysłanie polskich wojsk na Ukrainę. Niektórzy “komentatorzy” twierdzili wręcz, że drony to ukraińska inscenizacja mająca skompromitować Rosję – bo „przecież Rosja nie miałaby żadnego interesu w atakowaniu Polski”. Wszystkie te wersje łączy jeden przekaz: winna jest Ukraina, nie Rosja.

W polskim Internecie powielali go anonimowi użytkownicy, ale niestety także niektórzy politycy i publicyści znani z prorosyjskich ciągot. Już nad ranem 10 września Rafał Otoka-Frąckiewicz insynuował na X: „Jak dotąd wszystkie rosyjskie rakiety i drony, które spadły na Polskę, okazały się być ukraińskie. Ciekawe, kto tym razem próbuje nas wepchnąć do wojny. Pewnie znów Rosja” – szydził, sugerując niewiarygodność doniesień o winie Kremla. Jeszcze dalej poszedł Janusz Korwin-Mikke, pisząc wprost, że “to prowokacja made by Tusk”. W nagraniu opublikowanym w sieci poseł Korwin oświadczył: „Podejrzewam, że to są drony produkcji pana Tuska i Sikorskiego, którzy chcą robić histerię antyrosyjską”. Co więcej, dodał cynicznie: “No ale – nie wiadomo. Jeżeli to nie są nasze, to zestrzeliwać”. Takie wypowiedzi znakomicie wpisują się w linię Kremla, rozsiewając wobec własnego kraju oskarżenia o inscenizację zagrożenia.

W międzyczasie w komentarzach pod artykułami i postami informacyjnymi dosłownie zaroiło się od haseł obwiniających Ukrainę. „Każdy normalny wie, że to ukraińskie drony, by nas wciągnąć w wojnę” – pisało jedno z nowo założonych kont. Inne twierdziło: “Gdyby to byli Rosjanie, puściliby drony z Białorusi albo Kaliningradu. Te puścili Ukraińcy w tym samym momencie, gdy Rosjanie puścili drony na Ukrainę. Ukraińcy chcą wciągnąć Polskę do wojny. Wystarczy trochę pomyśleć”. Tego typu “analizy” anonimów były kopiowane dziesiątkami. Co charakterystyczne wiele z kont szerzących te treści założono dawno, ale dopiero teraz opublikowały pierwsze wpisy – typowy znak uśpionych wcześniej botów, aktywowanych na sygnał.

Narracja o “ukraińskiej prowokacji” została szybko zdementowana przez polskie władze. Dowództwo Operacyjne RP oficjalnie stwierdziło, że nocne wydarzenia to element ataku Federacji Rosyjskiej na Ukrainę i bezprecedensowe naruszenie polskiej przestrzeni powietrznej przez rosyjskie drony – akt agresji realnie zagrażający Polakom. Premier Tusk oświadczył w Sejmie wprost: „Doszło do naruszenia przez dużą liczbę rosyjskich dronów. Mamy do czynienia najprawdopodobniej z prowokacją na dużą skalę”. Dodał, że po raz pierwszy część dronów nadleciała nad Polskę bezpośrednio z terytorium Białorusi – a więc nie były to żadne zbłąkane ukraińskie maszyny, tylko celowe działanie związane z aktywnością Rosji i jej sojuszników. Ta ostatnia informacja jest kluczowa: polski wywiad wykrył, że wiele dronów wleciało z Białorusi, co obala tezę o “przypadkowym” przedłużeniu lotu z Ukrainy. Mimo tych faktów kremlowska dezinformacja wciąż brnęła w swoje – ale zmieniała ton.

Podważanie obronności Polski i NATO

Drugim filarem rosyjskich narracji było podsycanie wątpliwości co do skuteczności polskiej obrony i wiarygodności NATO. Skoro drony przeleciały nad Polską, propaganda próbowała wykreować obraz “Polski bezbronnej wobec rosyjskich uderzeń”. Wpisy koordynowane przez trolle sugerowały, że nasze wojsko “całkowicie zawiodło”, pozwalając dronom przelecieć dziesiątki kilometrów w głąb kraju aż w okolice Zamościa. Podkreślano, że gdyby tylko Rosjanie chcieli, bez trudu trafiliby w strategiczne cele – np. centrum logistyczne w Rzeszowie – a nasza obrona przeciwlotnicza okazała się dziurawa. Co więcej, paradoksalnie te same przekazy określały polską reakcję jako “histerię” wywołaną rzekomo niegroźnym incydentem. Tak sprzeczna konstrukcja narracji miała ośmieszyć i zdyskredytować zarówno zdolności obronne Polski, jak i sposób reakcji władz – że niby krzyczą o wojnie, choć nic się nie stało, a jednocześnie faktycznie nie potrafią się obronić przed “powolnymi, tanimi dronami”.

W podobnym tonie pojawiały się komentarze, że “Państwo spało i nie ostrzegło ludzi”. Wskazywano, że komunikat RCB (Rządowego Centrum Bezpieczeństwa) o zagrożeniu wschodnich regionów przyszedł dopiero nad ranem, więc rzekomo rząd zbagatelizował niebezpieczeństwo. Hasła, że “media i władza śpią” przez wiele godzin, przewijały się w antyrządowych wpisach. To uderzenie w zaufanie obywateli: jeśli uwierzą, że państwo ich nie chroni ani nie informuje na czas, rodzi się chaos i strach – dokładnie o to chodziło agresorowi. Równolegle wmawiano Polakom, że wojsko nie jest gotowe do obrony kraju. Podawano manipulacyjnie, że “zestrzelono tylko dwa drony”, co ma dowodzić słabości armii. Kremlowskie źródła przemilczały fakt, że reszta dronów albo spadła po zakłóceniu, albo została unieszkodliwiona w inny sposób – liczył się przekaz o rzekomej nieudolności polskiej obrony.

Szczególnie niebezpieczna była narracja podważająca wiarygodność NATO. Kiedy pojawiły się informacje, że Polska rozważa zasięgnięcie konsultacji Sojuszu (art. 4), natychmiast trolle obwieściły, iż “Warszawa zrzuca odpowiedzialność na NATO, bo sama nie daje rady”. Sugestia, że potrzebujemy pomocy sojuszników, została przekuta w oskarżenie o nieudolność rządu i szukanie ratunku na zewnątrz. Innym motywem było podkreślanie, że pomimo użycia najlepszych systemów NATO (Patriot, myśliwce F-16 i F-35) nie udało się w pełni zatrzymać intruzów. Pojawił się przekaz, że “NATO wiedziało, ale nie zareagowało”, więc nie potraktowano tego incydentu jako ataku. Wskazywano, iż 6 do 10 dronów spokojnie wlatuje do Polski, a Sojusz jest bezradny – dopiero po fakcie wysłano polskie F-16, holenderskie F-35, włoskie samoloty rozpoznawcze i tankowce, czyli całą flotyllę powietrzną nad nasz kraj. Nawet Reuters cytowany przez rosyjskie media odnotował, że NATO nie uznało zdarzenia za akt agresji – i propagandyści rzucili się, by interpretować to jako słabość i brak determinacji Zachodu. Celem było zasianie nieufności do Sojuszu, przedstawienie go jako skłóconego i biernego, który w razie czego nas nie obroni. “NATO nas nie uratuje” – ten przekaz wybrzmiewał w wielu komentarzach (jak pokazuje statystyka Res Futura, była to piąta najpopularniejsza narracja, ~10% wpisów).

W efekcie rosyjska dezinformacja próbowała odwrócić sytuację psychologicznie: to nie Polska ma dowód na agresję Rosji, tylko niby Rosja “dowiodła”, że Polska i NATO to iluzja bezpieczeństwa. Tę samą linię widać było w rosyjskiej infosferze – tam według analityków top narracje to m.in. „polska OPL to fikcja” (21% komentarzy), „to ukraińska prowokacja” (17%), „NATO szuka pretekstu do eskalacji” (14%), „Polacy nie wiedzą, co robią” (11%) czy „Rosja testuje NATO i nikt nie reaguje” (9%). Przekaz dla rosyjskiego odbiorcy i sympatyków brzmiał więc: “patrzcie, Polska panikuje, NATO jest bezsilne, a nasze drony sieją postrach bez konsekwencji”. Trudno o bardziej przejrzysty przykład wojny informacyjnej, w której prowokacja militarna jest natychmiast wykorzystywana propagandowo do demoralizacji przeciwnika.

Od plotek po teorie spiskowe

Kolejnym elementem ataku dezinformacyjnego była fala plotek i fejków rozsiewanych po to, by wywołać panikę wśród ludności. W nocy z 9 na 10 września media społecznościowe zalały dramatyczne, lecz niezweryfikowane doniesienia: a to, że “coś spadło na Zamość”, a to o rzekomym dronie, który miał spaść w oddalonym o 300 km od granicy Ciechanowie. Pojawiły się też zmanipulowane zdjęcia i nagrania, które miały rzekomo ukazywać skutki tych zdarzeń. Przykładowo anonimowe konto na platformie X opublikowało informację, że “irański dron Shahed spadł na ulicy Śląskiej w Ciechanowie”, ilustrując to dwoma niewyraźnymi fotkami radiowozów na ogrodzonej taśmą ulicy. Choć internauci szybko zweryfikowali to jako fejka (żadne służby nie potwierdziły incydentu, a zdjęcia były niewyraźne i z innego miejsca), post zaczął żyć własnym życiem. Co gorsza różne anglojęzyczne profile bezrefleksyjnie powieliły te obrazki, raz twierdząc że to Ciechanów, kiedy indziej że to Zamość płonie. W sieci krążyło też nagranie pokazujące nocą płonący obiekt na ulicy, rzekomo dowód wybuchu drona. Władze samorządowe Zamościa musiały oficjalnie zdementować te pogłoski: „To nie Zamość. Miasto nie ucierpiało w żaden sposób w wyniku nocnego nalotu” – zapewnił rzecznik prezydenta Zamościa Jacek Bełz. Straż pożarna również nie odnotowała żadnego upadku drona w tym rejonie. Mimo to plotka zdążyła nastraszyć wiele osób, zanim ją zdementowano.

Inny rodzaj fejka dotyczył rzekomej możliwości śledzenia dronów na aplikacjach lotniczych. Wiele osób nerwowo obserwowało w tym czasie Flightradar24 i inne trackery ruchu lotniczego, śledząc zamknięcie przestrzeni nad częścią kraju. Ktoś spreparował zrzut ekranu z Flightradar24, dodając do mapy ikony czterech dronów nad wschodnią Polską, i podpisał: „Na Flightradar można teraz zobaczyć nie tylko samoloty, ale i Shahedy w Polsce”. Obrazek szybko się rozszedł, także na ukraińskich kontach, wzbudzając sensację. Jednak administracja Flightradar24 zareagowała natychmiast, stanowczo dementując: to fałszywka, żadne drony nie są śledzone przez tę aplikację (bo nie mają transponderów ADS-B). Ten epizod pokazuje, że rosyjska dezinformacja stara się wykorzystać techniczny brak wiedzy części odbiorców i uwiarygadniać swoje kłamstwa pseudo-dowodami (jak fejkowe mapy czy zdjęcia).

Najgroźniejsze były jednak pełnokrwiste teorie spiskowe, jakie zaczęły wyrastać na gruncie tych wydarzeń. Na radykalnych, antysystemowych grupach internetowych pojawiła się narracja, że cała akcja z dronami to starannie zaplanowana “ustawka” władz – fałszywy alarm wojenny mający zastraszyć społeczeństwo i odwrócić uwagę od innych tematów. Niektórzy “niezależni myśliciele” bredzili, że to kolejny sezon globalnego serialu po pandemii: “najpierw była plandemia, potem wojna na Ukrainie, a teraz wymyślili nam drony, żeby trzymać ludzi w strachu”. Według nich prawdziwym zagrożeniem nie jest Rosja, tylko nasze własne państwo, media i koncerny, które rzekomo pociągają za sznurki w celu kontrolowania społeczeństwa. Jeden z takich “analizatorów” posunął się do stwierdzenia, że decyzje o obronie Polski zapadają nie w Warszawie, lecz “w Waszyngtonie i Tel Awiwie”, a komunikaty o dronach to tylko „skrypt narracyjny pisany pod dyktando”. Trudno o bardziej jaskrawy przykład zbieżności skrajnej prorosyjskiej propagandy z językiem teorii spiskowych (gdzie tradycyjnie winni są Żydzi, USA itp.). Takie treści uderzały we wszelkie autorytety – rząd, wojsko, NATO, media głównego nurtu – głosząc, że wszystko jest kłamstwem i intrygą elit, a Rosja to rzekomo “niewinny aktor” w tej grze. Choć brzmi to absurdalnie, niestety znalazło pewną publikę wśród osób już wcześniej podatnych na dezinformację. Służby odnotowały np. pojawienie się postów wieszczących początek III wojny światowej, masowe ataki na polskie miasta, powołujących się na “źródła z Telegramu” – oczywiście wyssane z palca. Tak skrajne treści często są rozprzestrzeniane przez zwykłych użytkowników w dobrej wierze – przestraszonych i zdezorientowanych – którzy nieświadomie stają się przekaźnikami paniki i rosyjskich kłamstw.
Propaganda Mińska i milczenie Moskwy

Ważnym aktorem w tej operacji była też propaganda białoruska, ściśle współpracująca z rosyjską. Według premiera Tuska znacząca część dronów naruszających nasze niebo nadleciała bezpośrednio z terytorium Białorusi. Reżim w Mińsku usiłował jednak zatrzeć to wrażenie i przedstawić się… niemal jako strona pomagająca sytuację rozwiązać. Już 10 września rano szef sztabu generalnego Białorusi, gen. Pawieł Murawiejko, wydał oświadczenie, że w nocy białoruska obrona przeciwlotnicza zestrzeliła kilka dronów – które to bezzałogowce “zboczyły z kursu z powodu zakłóceń elektronicznych i weszły w naszą przestrzeń”. Murawiejko nie sprecyzował, czy chodzi o drony rosyjskie czy ukraińskie, ale podkreślił, że Mińsk “zaalarmował Polskę” o tych obiektach zmierzających w kierunku naszego terytorium. Innymi słowy – Białoruś próbuje się przedstawiać jako odpowiedzialny sąsiad, który uprzedza Polaków o zagrożeniu, jednocześnie sugerując, że winę za incydent ponoszą “zakłócenia” między Rosją a Ukrainą. Co więcej, białoruskie media rządowe (np. dziennik “Mińska Prawda”) posunęły się do twierdzeń, że Polska sama sprowokowała incydent we współpracy z Ukrainą i UE. Argumentowano “logicznie”, że skoro tym razem Warszawa zareagowała szybciej i miała gotowy plan (zamknięto granicę, uruchomiono pewne procedury), to znaczy, że “wiedziała zawczasu, czyli musiała sama to zaplanować”. Tego typu kuriozalne insynuacje płynące z Mińska pokazują, że Łukaszenka próbuje grać na dwa fronty: z jednej strony odcinać się od odpowiedzialności (to nie my, to Rosja/Ukraina się biły, a drony zabłądziły), z drugiej zaś szczucić Polaków i podsuwać rosyjską narrację spiskową. Kreml prawdopodobnie nie do końca koordynował te przekazy – analitycy wskazują, że wersja o “życzliwej Białorusi, co ostrzega Polskę” mogła być indywidualną inicjatywą propagandową Mińska, niekoniecznie w pełni uzgodnioną z Moskwą. Tak czy inaczej, oba reżimy mówiły jednym głosem: “to nie nasza wina”.

Tymczasem oficjalna machina propagandowa w Rosji zareagowała w dość znamienny sposób – temat przemilczano lub zbagatelizowano. Państwowa telewizja rosyjska prawie nie wspomniała o dronach nad Polską w swoich głównych wydaniach wiadomości. Kanał Rossija1 i Pierwyj Kanał skupiały się na protestach we Francji, rzekomym sukcesie rosyjskiej ofensywy w Donbasie czy incydencie w Katarze, udając, że nic ważnego nad Wisłą się nie wydarzyło. Zdziwienia tym faktem nie krył nawet ideolog Kremla Aleksandr Dugin, który stwierdził, że “to dziwne, iż incydent w Polsce nie jest przedmiotem dyskusji w naszych mediach”. Dopiero z kilkunastogodzinnym opóźnieniem agencje TASS i RIA Nowosti puściły lakoniczne depesze o zdarzeniu – skrzętnie unikając wskazania, czy drony były rosyjskie, skupiając się za to na “reakcji polskich władz i NATO”. Cytowano też rosyjskiego ambasadora w Warszawie, który bezczelnie oznajmił, że Polska “nigdy nie przedstawiła żadnych dowodów” na rosyjskie naruszenia (przypominając przy tym przypadek Przewodowa z 2022 r.). Kreml standardowo zaprzeczył i umył ręce: rzecznik Dmitrij Pieskow oznajmił: “Nie chcemy tego komentować. To nie nasza odpowiedzialność – to sprawa Ministerstwa Obrony”. A rosyjskie MON po 13 godzinach milczenia wydało komunikat, że owszem, przeprowadziło atak dronami na cele w zachodniej Ukrainie, ale “nie zamierzało atakować celów w Polsce”. Dodano z przekąsem, że drony które rzekomo przekroczyły granicę z Polską mają maksymalny zasięg 700 km – sugerując, iż może to nie ich, bo niby nie doleciałyby (co jest akurat kłamstwem, bo tyle właśnie wynosi zasięg Shahedów.

Rosyjskie media wolały więc odwracać uwagę – przemilczeć prowokację lub spychać ją na dalszy plan – a jednocześnie w kanałach nieoficjalnych i zagranicznych siać dezinformację pełną parą. To klasyczna taktyka: wewnątrz kraju nie przyznawać się do ryzykownych działań (by nie prowokować pytań, czy to nie doprowadzi do wojny z NATO), a na zewnątrz grać narracjami propagandowymi, które relatywizują winę. Rosja testuje Zachód – jak ocenia wielu ekspertów – nie tylko realnymi incydentami na granicach, ale też patrzy, czy informacyjnie uda się podzielić i zastraszyć społeczeństwa Zachodu. W tym przypadku testowano niewątpliwie spoistość polskiej reakcji i odporność Polaków na dezinformację.

Dezinformacja istotnym elementem wojny hybrydowej

Wrześniowy incydent z dronami pokazał wyraźnie, że Rosja prowadzi przeciwko Polsce wieloobszarową wojnę hybrydową. Atak fizyczny – naruszenie naszej przestrzeni powietrznej przez bezzałogowce – został natychmiast sprzężony z atakiem informacyjnym, obliczonym na wywołanie strachu, chaosu i nieufności. Kremlowskie kłamstwa przybrały wiele form: od prostego zrzucania winy na Ukrainę, przez podważanie kompetencji polskiej armii i władz, sianie zwątpienia w sojuszniczą solidarność NATO, aż po absurdalne teorie spiskowe negujące sam fakt zagrożenia. Cały ten wysiłek propagandowy miał jeden cel: osłabić polską determinację i skłócić nas wewnętrznie oraz z sąsiadami i aliantami Promowane są sprzeczne narracje i klasyczne fake newsy – od rzekomego wybuchu III wojny światowej po nieistniejące “drony w polskich miastach” – które następnie są podchwytywane i bezwiednie rozpowszechniane przez część internautów.

Ta sytuacja to dla nas wszystkich ważna lekcja. Polska jako państwo frontowe musi być gotowa nie tylko na konwencjonalne prowokacje militarne, ale i na ubezpieczający je atak informacyjny. Dron może nieść ładunek wybuchowy, ale plotka i dezinformacja mogą być równie destrukcyjne – uderzają w zaufanie społeczne, morale i jedność narodową. Dlatego tak istotne jest, by w obliczu takich incydentów polegać na sprawdzonych źródłach informacji, ufać komunikatom oficjalnym i ekspertom, a nie anonimowym sensacjom z sieci. Nie powielajmy rosyjskich kłamstw – jak apelują przedstawiciele władz – nawet jeśli są podawane w atrakcyjnej, sensacyjnej formie. Celem Kremla nie jest przekonanie nas, że “Rosja jest dobra” – celem jest, byśmy zwątpili we własne państwo, poróżnili się z sojusznikami i obrazili na Ukrainę.

Polska racja stanu wymaga odporności na dezinformację. Wróg wypuścił tej nocy nie tylko 20 dronów, ale i setki trolli internetowych, licząc że dokonają spustoszenia w naszej świadomości. To się nie udało – Polacy zachowali spokój, służby zdały egzamin, a próby skłócenia nas spełzły na niczym. Jednak to dopiero początek: jak przewidują analitycy, podobne incydenty i kampanie będą się powtarzać, bo chodzi o długofalowe “zmęczenie” i rozbicie społeczeństwa od środka. Musimy więc być czujni. Każdy z nas ma obowiązek weryfikować informacje, nie ulegać panice i nie zostać mimowolnym narzędziem w rękach putinowskiej propagandy. Prawda jest naszym orężem, a jedność – tarczą. Rosyjskie drony i ich towarzyszące im kłamstwa nie osiągną swojego celu, dopóki Polacy będą solidarni, świadomi zagrożeń i odporni na fałsz.

za:tvrepublika.pl