Komisja Wychowania Katolickiego Konferencji Episkopatu Polski zatwierdziła nowy program nauczania religii w przedszkolach i szkołach. Został on opracowany zgodnie z podstawą programową nauczania religii z 2025 r. W komunikacie po posiedzeniu zaznaczono, że „w żaden sposób nie oznacza ona rezygnacji z lekcji religii w szkole”.

„W czasie zebrania Komisji rozmawiano m.in. o aktualnej sytuacji nauczycieli religii i katechezie parafialnej” - poinformowało biuro prasowe Episkopatu.

W maju ubiegłego roku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że rozporządzenia minister Barbary Nowackiej dotyczące ocen z lekcji religii oraz ograniczeń w ich organizowaniu są niezgodne z Konstytucją RP i zawartym przez państwo Konkordatem. Uchylone przepisy wyłączały ze średniej ucznia oceny z religii oraz ograniczały możliwość organizowania lekcji religii. Zmiany w sposobie nauczania religii w szkołach nie zostały wprowadzone w wyniku zawarcia porozumienia z KEP, o czym świadczy wydany przez episkopat stosowny komunikat.

Takie porozumienie jest wymagane także przepisami ustawy o systemie oświaty w odniesieniu do Kościoła katolickiego oraz innych Kościołów. Przeprowadzone w tym zakresie konsultacje publiczne nie mogły takiego porozumienia zastąpić i były niewystarczające do wprowadzenia zmian. Mimo to Nowacka zmiany wprowadziła. Nie był to jednak koniec restrykcji przez nią wprowadzanych, później przyszła kolej na redukcje liczby lekcji. 

Lekcje religii są marginalizowane

Komisja zwróciła uwagę na sytuację nauczycieli religii w szkole. Zaznaczyła, że od lat tworzą oni „fundament wychowania młodego pokolenia, przekazując wraz z treściami religijnymi jakże potrzebne wartości i zasady wychowawcze”.

    Ich codzienna służba wobec dzieci i młodzieży jest bezcenna. Tym bardziej bolesny jest fakt, że przedmiot, którego uczą z dużym poświęceniem, jest marginalizowany i niesprawiedliwie traktowany. Lekcja religii została zredukowana do jednej godziny tygodniowo, jest umieszczana w planie lekcji na pierwszych i ostatnich godzinach oraz ocena z niej nie liczy się do średniej

— czytamy w komunikacie Komisji. Zapewniono, że Komisja Wychowania Katolickiego KEP „będzie nadal podejmować wszelkie możliwe działania, aby bronić praw nauczycieli religii, wspierać ich oraz zabiegać o takie rozwiązania, które zagwarantują szacunek dla ich pracy”.

Nowy program

Komisja Wychowania Katolickiego Konferencji Episkopatu Polski zatwierdziła nowy „Program nauczania religii rzymskokatolickiej w przedszkolach i szkołach”. Został on opracowany zgodnie z obowiązującą „Podstawą programową nauczania religii rzymskokatolickiej w Polsce” z 2025 roku. „Jego głównym celem jest przekazanie rzetelnej i systematycznej wiedzy na temat religii rzymskokatolickiej i chrześcijaństwa oraz rozwijanie umiejętności niezbędnych do ich rozumienia, interpretacji i odnoszenia do współczesnych wyzwań” - wyjaśniono.

Programy nauczania i podręczniki będą obowiązywać od 1 września 2027 roku w grupach przedszkolnych, klasach I, IV i VII szkoły podstawowej, klasach I szkół ponadpodstawowych (liceum, technikum, szkoły branżowej I stopnia); od dnia 1 września 2028 roku w klasach II, V i VIII szkoły podstawowej oraz w klasach II szkół ponadpodstawowych (liceum, technikum, szkoły branżowej I stopnia); od dnia 1 września 2029 roku w klasach III szkoły podstawowej, w klasach III szkół ponadpodstawowych (liceum, technikum, szkoły branżowej I stopnia); od dnia 1 września 2030 roku w klasach IV szkół ponadpodstawowych (liceum, technikum), w klasie V technikum oraz w szkole branżowej II stopnia.

Komisja przypomniała również o prawie rodziców do wolnej decyzji w wyborze tego przedmiotu w tak wrażliwej materii dla rozwoju ich dzieci.

Z niepokojem przyjęto pojawiające się informacje zapowiadające wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej w szkołach. Komisja przypomina o prawie rodziców do wolnej decyzji w wyborze tego przedmiotu w tak wrażliwej materii dla rozwoju ich dzieci.

Wszelkie kroki prawne

Od 1 września 2025 r. w szkołach publicznych nauka religii i etyki odbywa się w wymiarze jednej godziny lekcyjnej tygodniowo, przed lub po obowiązkowych zajęciach edukacyjnych. Kościół od początku nie zgadzał się z zasadami trybu wprowadzonych zmian. W związku z tym Prezydium KEP przekazało I prezes Sądu Najwyższego petycję z prośbą o wystąpienie z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności trybu wydania rozporządzenia ministra edukacji z 17 stycznia 2025 r., zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach.

Zgodnie z wyrokiem, który zapadł 3 lipca 2025 r. rozporządzenie MEN dotyczące jednej godziny religii lub etyki jest niezgodne z konstytucją. Trybunał w uzasadnieniu podkreślił, że minister edukacji arbitralnie ukształtował treść rozporządzenia.

MEN uznało jednak, że rozporządzenia Nowackiej są ważniejsze od ustaw. Resort edukacji nie uwzględnił także wyroku TK w sprawie rozporządzenia MEN z 22 marca 2024 r., uznającego, że nieuwzględnianie oceny uzyskanej z religii w średniej ocen ucznia jest niekonstytucyjne.

Z kolei Stowarzyszenie Katechetów Świeckich (SKŚ) w marcu wysłało do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu „skargę na rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 26 lipca 2024 roku zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach, ponieważ ścieżka prawna w Polsce została wyczerpana”.

RPO domaga się od MEN jasnego stanowiska i wyjaśnień w sprawie religii w szkołach 

Rzecznik Praw Obywatelskich po raz drugi zwrócił się do Minister Edukacji Barbary Nowackiej w sprawie przepisów regulujących nauczanie religii w szkołach. Rzecznik wskazuje na poważne wątpliwości konstytucyjne dotyczące rozporządzeń MEN, m.in. przenoszenia kluczowych kwestii związanych z wolnością religijną z ustawy do aktu wykonawczego. 

Ponieważ wcześniejsze wystąpienie z czerwca 2025 r. pozostało bez odpowiedzi, RPO przypomina o ustawowym obowiązku współpracy z jego urzędem. Rzecznik wskazuje na poważne wątpliwości konstytucyjne dotyczące rozporządzeń MEN, m.in. przenoszenia kluczowych kwestii związanych z wolnością religijną z ustawy do aktu wykonawczego. 

    „Prawo do pobierania nauki religii w szkole publicznej jest elementem wolności sumienia i religii, wyrażonej w art. 53 Konstytucji RP. W związku z tym regulacje prawne określające podstawowe zasady korzystania z tej wolności stanowią tzw. materię ustawową i nie mogą być przekazywane do uregulowania aktem wykonawczym do ustawy. Tym bardziej nie powinno to zatem być rozporządzenie oparte na blankietowym upoważnieniu ustawowym, niezawierającym wytycznych dotyczących treści rozporządzenia (o czym będzie mowa niżej). Dlatego też art. 12 ust. 2 u.s.o. budzi zasadnicze wątpliwości konstytucyjne, gdyż przekazuje do uregulowania w rozporządzeniu materie, które powinny znaleźć się bezpośrednio w ustawie” – pisał w ubiegłym roku do minister Barbary Nowackiej, Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek. 

Zwrócił m.in też uwagę na skutki zmian organizacyjnych dla katechetów – redukcję godzin, ryzyko utraty pracy oraz brak realnych okresów przejściowych.

„Zmniejszenie liczby godzin religii, niepoprzedzone działaniami dostosowawczymi i osłonowymi, może rodzić wątpliwości w kontekście zasady ochrony pracy wynikającej z art. 24 Konstytucji RP” – pisze.

RPO domaga się od resortu jasnego stanowiska i wyjaśnień. Sprawa dotyczy nie tylko organizacji lekcji religii, lecz także standardów stanowienia prawa, ochrony wolności sumienia i religii oraz zasady ochrony pracy wynikającej z art. 24 Konstytucji RP.

za:naszdziennik.pl