W Przystanku Historia im. ppłk. Wacława Lipińskiego przy ul. J. Piłsudskiego 5 odbyło się spotkanie z twórcami publikacji cyfrowej „Złota Księga. Ofiary na budowę kościoła św. Wojciecha w Chojnach”.
        - Badaliśmy historię Chojen. To miejsce nie ma dużo zabytków, więc objęliśmy naszym badaniem parafię św. Wojciecha, która została erygowana 12 sierpnia 1901 roku przez arcybiskupa warszawskiego Wincentego Teofila Chościak Popiela. Ks. proboszcz Mariusz Szcześniak opowiedział nam o „Złotej Księdze”.

  Jestem historykiem sztuki i bardzo się tym zainteresowałam. - powiedziała prof. dr hab. Agnieszka Gralińska – Toborek z Uniwersytetu Łódzkiego.
        Księga powstała w 1912 r. i miała być typową księgą kwesty na budowę świątyni. Stronę tytułową zawdzięczamy ówczesnemu proboszczowi ks. Bolesławowi Karwowskiemu. Ksiądz  miał ogromny talent rysowniczy, wykonał w niej ponad 400 ilustracji i traktował ją jako kronikę, a także własny pamiętnik. Rozbudował ją również literacko, zamieszczając wiersze i rymowanki, które oddają nastrój tamtych lat. - To, co nas zaskoczyło, że nie jest prowadzona chronologicznie. Prawdopodobnie tam, gdzie mu się księga otworzyła, tam coś zapisał, bo raz są to sumy w tysiącach, a innym razem w milionach. I wtedy zrozumieliśmy, że były to  czasy wielkiej hiperinflacji – podkreśliła pani profesor.
      Tło gospodarcze i historyczne lat po I wojnie światowej przybliżyła dr Małgorzata Łapa.
    - Okupant niemiecki wywiózł wszystkie maszyny z fabryk, zniszczył przemysł i doprowadził Łódź do ruiny. Po wojnie organizowano od nowa życie w mieście, odbudowa fabryk była bardzo trudna, groźna dla przedsiębiorców była też szalejąca inflacja.
      Studenci Uniwersytetu Łódzkiego przepisywali księgę przez kilka miesięcy. - Musieliśmy rozczytać długie listy niemal 12 tysięcy darczyńców, 135 firm i instytucji i co widzimy na zamieszczonych ilustracjach. Mieliśmy określony słownik jak dane ilustracje nazywać, żeby wszyscy mogli według jednej nomenklatury spisać całą księgę od 1912–1961 – mówił Kacper Łażewski. Natomiast Igora Deptulskiego zaskoczyły cudowne wiersze i ikonografia. 
     Digitalizacja Złotej Księgi rozpoczęła się wiosną 2025 roku, a opracowaniem zajął się kilkuosobowy zespół badaczy UŁ. - To był szybki proces, a zrobienie zdjęć było zlecone firmie zewnętrznej. Złota Księga jest unikatowym dokumentem zawierającym cenny materiał archiwalny pod względem historycznym, kulturalnym i artystycznym. To jest wspaniałe źródło historii Łodzi również dla tych, którzy mogą odnaleźć nazwiska swojej rodziny i tworzyć rodzinne drzewa genealogiczne. – dodała dr Agnieszka Świętosławska.
    Fundacja Urban Forms i badacze UŁ udostępnili księgę w wersji cyfrowej, którą  można znaleźć m.in. na stronach: www.zbioryspoleczne.pl, oraz www.urbanforms.org, 
www.szukajwarchiwach.pl. 

Foto: Marek Kamiński